DİVAN-I KEBİR 7-8 CİLT 5290 İNCİ BEYİT

(Mevlâna hazretleri Şems Hazretlerini anlatıyor)

5290. Can doğanım avlar, tırnaklarını kırarsın.,

Beden, talimli (Eğitimli) köpek (Çok iyi koku alan, sadık, bekçilik ve avcılık işleri yapan) olur, onu tutar, güçsüz-kuvvetsiz bir hale sokarsın.

Yüzümüzün renk kuyumcusu, tutar da bir dükkan açarsa kuyumcumuza kalp (Sahte altın) satıyor der, adını kötüye çıkarırsın.

Ben kim oluyorum?

Senin kapında gerçek sabah bile, olur ya, beni yalancı çıkarır diye tir-tir titrer.

Her şeyi yok edersin, sonra tutar, yok ettiğinin yüzlerce fazlasını verirsin., Kışı yollar, ardından ilkbaharı verir, yeryüzünü yeşertirsin.

Güneş kılıcıyla yıldızların boyunlarını kesersin, sonra gene onlara unnap (Hünnap) (Elma gibi kırmızı tıbbi meyve) gibi bir yüz verir, bir parıltı bağışlarsın.

Adam sustu mu söyle dersin;

Söyledi mi yeter dersin, sus:

Ne diye böyle bir kapıyı açıyorsun?

Kılıcı, bir soluk, güneş gibi sıyırıp çaldın mı, şu gülenlerin başlarına da gülersin, bıyıklarına da.

Padişahlık elbisesinden soyundan da yamalı hırka giydin.,

O yüzden de gönlümüzü, ona benzettin, paramparça ettin.

O büklüm-büklüm saçlarınla bir kulu bağışladın mı şu balcığa bağlanmış bile olsa kurtulur-gider.

O la'l renkli şarabı şu utangaç adamlara bir sundun mu, akıl nerde kalır a sakıy (İnsan ruhuna Allah'ı sevdiren, Allah nuru saçan), edep-haya ne yana gider?

                                ***
DİVAN-I KEBİR 7 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN HAZIRLAYAN: ABDULBAKİ GÖLPINARLI KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385
                                ***

Neler öğrendik;

1. Şems Hazretleri Mevlana Hazretlerinin benlik oluşturacak tüm değerlerini, düşüncelerini, görüşlerini oluşturan aklını yok ederek daha üstün, daha güzel bir akıl verdiğini öğrendik.

2. Şems Hazretlerinin davranışı hoşumuza gitmese bile bir iyilik için olduğunu bilmemiz, sonuç alana kadar ilişkiden kopmamamız gerektiğini, onun güzelliğine dikkat kesilmemiz, her ne yaparsa yapsın faydamıza olduğunun bilincinde olmamız gerektiğini öğrendik.

                                    *
İşte böyle yaren;
Allah dostu büyüklerimizin uygun kişiye sıkıntı ve güçlük verdikleri zaman isyan etmemek, kaçmamak gerektiğini, küçük benliğimizi yok ederek büyük benlik içinde yer almamızı sağladıklarını, bu iş da yapılırken aklımızın karışmaması için Tanrı şarabıyla sarhoş edildiğini, böylece terbiye alınmış olunacağını öğrendik, anladık.
                          *
RAVLİ

DİVAN-I KEBİR 7-8 CİLT 5280 İNCİ BEYİT

(Mevlâna hazretleri Şems Hazretlerini anlatıyor)

5280. Ne de hırsın (Sonu gelmeyen isteğin, aşırı tutkun) var;

Beni yemeksiz, uykusuz bırakırsın;

Yüzünü benden çevirirsin (Gösterdiğinin ilgiyi kesip) de yüzümü mihraba (Ka'be yönüne, umut bağlanan yere) yöneltirsin.

Suyu, ağzımda zehirden de acı bir hale getirirsin...

Ödümü koparırsın (Çok korkutursun), ciğerimi derdinle eritir, su edersin.

Beni Hacca sürersin;

Çölde keser-gidersin de devemi de, varımı-yoğumu da

Araplara pay edersin.

Kimi kuraklık verir, meyvemi, ekinimi kurutursun;

Kimi yağmur yağdırır, hepsini de sellere verir, siler-süpürürsün.

Damından kaçsam okla vurursun beni;

Dama çıksam elini mızraba atar, nağmelerle indirirsin aşağıya beni.

Edepli bir hal takınsam yürü dersin, sarhoş değilsin sen...

Edepsizlik etsem edebe ait hikayeler anlatmaya koyulursun.

Kerem yağmuru (Bağış olarak veme, iyilik etme, cömertlik gösterme, eli açıklık davranışı) gibi damıma yağsan iki gözümü de gözyaşlarıyla oluğa

döndürürsün.

Herkesten kesildim, bir bucağa çekildim mi keşişe (Herşeyden elini atağını çekip yalnız başına yaşamaya) döndün dersin...

Sohbet etmeye koyuldun mu dostlara düşman edersin beni.

Keten (Dokumacılıkta kullanılan bitki) gibi gönlümü derdine sarsam, derdinle bükülüp dokunsam, keten gibi Ay ışığıyla eritirsin, kökten yok eder-gidersin beni.

Sana dayanıp güvensem sebebe yapışmak yolumuzdur-yordamımızdır dersin.,

Sebeplere sarılsam onları yok etmeye, onlarda iş yok demeye kalkarsın.

                                     ***

DİVAN-I KEBİR 7 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN HAZIRLAYAN: ABDULBAKİ GÖLPINARLI KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385

                           ***

Neler öğrendik;

1. Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerinin kendisine ilgi göstermeyip kendi yerine Ka'be'ye yönelmesini istediğini öğrendik.

2. Şems Hazretlerinin ilgisini kestiği kişinin içtiği suyun bile acı hale geleceğini öğrendik.

3. Şems Hazretleri bizi hacca yönlendirse bile çeşitli sıkıntılarla, haksızlıklarla yol imtihanı sokarak isteğinde, aşkında kişinin kararlı olup olmadığını imtihan ettiğini, büyüklüğünün bağışını, cömertliğini, el açıklığını göstermekten geri kalmadığını, kendi halimize bırakmadığını öğrendik.

                               *

İşte böyle yaren;

Allah'ın dünya yaşamını genel olarak sebebe bağladığını ama sebepsiz de çok şeyler olduğunu Mevlana Hazretlerine Şems Hazretlerinin gösterdiğini öğrendik, anladık.

                                *

RAVLİ

DİVAN-I KEBİR 7-8 CİLT 5270 İNCİ BEYİT

(Mevlâna hazretleri Şems Hazretlerini anlatıyor)

5270. And olsun Tanrı'ya, onsuz (Şems Hazretleri olmadan) göklere bile çıksan mezardasın.,

Onun elbisesinden (Öğretisinden) başka ne giyersen kefene bürünmüş sayılırsın.

A Tebriz'li Şems, canda yurt edinmişsin sen.,

Sana vatan canların canıdır;

Çünkü vatanda cansın sen.

Bizi güzellerin cefasiyle (Sıkıntı vermesinden) korkutuyorsun ama karnı acıkanları da ekmekle korkutuyorsun sanki.

Sevgilimin sövüp saymasıyle gelir, beni ürkütürsün ya;

Ölüleri de dike kor da canla korkutursun.

Mecnun'a Leyla'nın dudaklarından kötü bir söz söylersin ama mahmur gibi onu da koca sağrakla (Tanrı şarabı dolu kadehle) korkutursun.

Ateş üstündeki tencere gibi onun ısısıyla dudaklarım kurumuş.,

Fakat o tatlı dille korkuttuğundan daha az korkutursun ümidindeyim; Kulağım onda.

Ayrılık kurdunu peşime takdı da daralttı beni.,

Fakat çobanla korkutursan ben korkmam, kurt korkar.

Onun acılığıyla korkutuyorsan beni şarapsın sen.,

Sinekleri sofrayla, yemekle korkutuyorsan pek safsın sen.

Burda toplananların hepsi de kumarbazdır, varlarını-yoklarını oynarlar, yutulup giderler;

Onları ziyanla korkutuyorsun ama tacir değil ki onlar.

Latif hayallere ( Yumuşak, hoş, ince bir güzelliği olan zihinde tasarlanan, canlandırılan ve gerçekleşmesi özlenen hülyaya) benzerler onlara ok atasın, yahut yayla korkutasın;

Mümkünü yok.,

Ne kanları vardır onların, ne etleri.

                             ***

DİVAN-I KEBİR 7 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN HAZIRLAYAN: ABDULBAKİ GÖLPINARLI KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385

                             ***

Neler öğrendik;

1. Şems Hazretlerinin aşk öğretisini öğrenmeyen kişinin göklere bile çıksa gömülmüş, hareketsiz kalmış durumdan öteye geçememiş olacağını öğrendik.

2. Şems Hazretlerin yerinin can olduğunu, candan gidişle bu yere ulaşılabileceğini öğrendik.

3. Güzel olanların nazlı olacaklarını bu nazı çekmekten sıkıntı duymamak ve korkmamak gerektiğini öğrendik.

4. Şems Hazretlerinin sövüp saymasının, kötü söz söylemesinin insanı ürkütmediğini, korkutmadığını öğrendik.

5. Şems Hazretlerini ayrılıkla korkutmasından Mevlana Hazretlerinin korkmadığını öğrendik.

6. Mevlevilerin zarara uğramaktan korkmadıklarını, varlarını-yoklarını aşk yolunda ortaya koyacaklarını öğrendik.

                                        *
İşte böyle yaren;
Mevlevilerin ne hayelle ne de zarara uğramaktan korkmadıklarını, Şems Hazretlerini görmek ve öğretisinden, kendisinden faydalanmak istediklerini, korku imtihanıyla geri çekilmeyeceklerini Mevlana Hazretlerinden öğrendik, anladık.
                              *
RAVLİ

DİVAN-I KEBİR 7-8 CİLT 5260 İNCİ BEYİT

(Mevlâna hazretleri Şems Hazretlerini anlatıyor)

5260. A gül yanaklı, iki-üç hafta gül bahçesine gitme de yeşillikteki kızıl gül utanıp da dökülmesin.

Gül de kim oluyor ki?

Başım kaldırsan da bir gökyüzüne baksan gökten Zühre'yi (Venüs yıldızını)

de baş aşağı yere düşürürsün, Ay'ı da.

Tanrı seni fitne (Karışıklık, kargaşa) koparmak, yeryüzünü birbirine katmak için yaratmış.,

Kıyamet fitneleri koparmaz, arasat günü (Müslüman inanışına göre kıyamet günü bütün ölülerin dirilip toplanacakları yer) gibi alemi birbirine katmaz da ne yaparsın?

Ateş gibi yüzü, gönüller (Kalpte oluşan duyguların kaynaklarını) yakasın diye verdi sana.,

Kıvrım-kıvrım saçları, gönüller kırasın (Çok üzecek davranışta bulun, gücendir) diye verdi sana.

Gönüllerimiz (Kalpte oluşan duygularımızın kaynağı) ateş tapınakları (Ateşi sönmeyen kutsal yer);

Yüzün, oralarda şaman (Büyü yapan, gelecekten haber verdiğine inanılan, ruhlarla ilişki kurarak hastalıkları iyileştirdiğine inanılan kimse).

Her put (Doğaüstü güç ve etkisi olduğuna inanılan canlı veya cansız nesne), her güzel, sen benimsin diye yüzünü şamana tutmuş.

Gönlünü alma benden;

Çünkü cefaya kalkışırsan gönül (Kalpte oluşan duyguların kaynağı), Kafdağı (Yücelerde olan dağ) bile olsa onu tutar, kökünden söker-atarsın.

Bir kuyuya benzer, çene topağında eşi bulunmaz bir su var;

Hangi kuyuya düşersem düşeyim, bir ip (Kurtuluş ipi) gösteriyor bana.

Eşsiz güzeller, gamında (Üzüntüden) yollarını da yitirdiler, dinlerini de.,

Çünkü güzellerin en güzellerinden de güzelsin sen.

Keskin fikirlileri (Bir işin nereye varacağını keramet sahibi kimseden daha iyi bilir), şu mecliste ne düzen kuruyorsun, bilmesinler diye yüzün (Bakanı kendinden geçirir), boyuna sarhoş eder-durur.

A gönül, ondan başkasına gönül verirsen kafirsin (Acımasız, zalim kimsesin).,

Kafirsin a beden, ondan başkasının aşkına sataşırsan (Üzerine bıktıracak kadar ilgilenirsen).

                          ***
DİVAN-I KEBİR 7 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN HAZIRLAYAN: ABDULBAKİ GÖLPINARLI KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385
                          ***

Neler öğrendik;

1. Şems Hazretlerinin kıskanılacak kadar güzel olduğunu öğrendik.

2. Şems Hazretlerine her seviyede toplumun değerli insanlarının da gönül verip bağlandıklarını öğrendik.

3. Tanrı sanatının nurla yoğurduğu Şems Hazretlerinin keskin fikirleri ile düzen kurduğunu, kendisini öne çıkarmamak için etkilediklerini sarhoş ettiğini öğrendik.

                           *
İşte böyle yaren;

Kalbimizde oluşan duyguların kaynağının Şems Hazretlerinin sevgisiyle, saygısıyla dolu aşk yaşamak gerektiğini Mevlana Hazretlerinden öğrendik.
                            *
RAVLİ