DİVAN-I KEBİR 6. CİLT 3740 İNCİ BEYİT

(Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerini anlatıyor)
 
3740. Gerçekler bağı-bahçesi, seninle açılıp saçılmış;
Yeşilliğine hem su-sun sen, hem yel (Rüzgâr).
 
Güzeller geçip gittiler mi, güzellikte de sen kalırsın ancak, alımda da sen.
 
Kıtlık (İhtiyaç karşılanamayan durumda) vaktinde, kerem (Büyüklük, ululuk, asillik) sahibinden, rızkınızı alın diye nimet sofrasını sen yollarsın.
 
Her ruhu, deriyi arıtır, temizler gibi arıtan temizleyen bir başka Sühely yıldızısın
(Süheyl yıldızı:
Semanın güney yarım küresinde bulunan Sefine-i Nûh burcundaki parlak ve büyük bir yıldızın adı.
Süleyman Peygamberin yıldızıdır.
 
Bu yıldızın tesirinde olan talihlilerine Tanrı’nın üstün güç ilahi nimetlerini ve saltanat verdiğine inanılır.
Yemenden daha iyi görülür),mana göğünde.
 
Gece yarısı, a yanmış kişi, al, iç diye aydın bir şarap sunarsın sen.
 
Ne de sakisin (İnsan ruhuna Allah’ı sevdiren Allah nuru saçan kişisin), ne de kadehtir, ne de şarap (Tanrı şarabı) ...
Nimetler (İyilik, lütuf, ihsan) içinde nimetler nimetidir o.
 
Şarabın, erliği olmayana erlik, kısıra güç-kuvvet verir de binlerce güzel, binlerce dilber suretler doğurtur.
 
O şarabın verdiği hayat, o şarabın arılığı-duruluğu (Saflığı, tertemiz oluşu), hastaya şifanın da şifasıdır.
 
Sarhoşluğu, kafatasının ta içine siner (Hiç çıkmayacak veya çok güç çıkacak biçimde işler, nüfus eder) de nekesin (Cimrinin) nekesliği (Esirgemek, pintice davranmak huyunu) giderir, kötünün kötülüğünü yok eder.
 
Mim'in (م‎) gözü gibi daralmış gönül (Sevgi, istek, düşünüş, anış, hatırlama ile kalpte oluşan duyguların kaynağı), uçsuz-bucaksız yem-yeşil bir ova kesilir.
                     ***
DİVAN-I KEBİR 6 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN
Hazırlayan: Abdulbaki GÖLPINARLI
KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385
                        ***
Neler öğrendik;
1.    Aşkın sembolü olan Aşık olunacak güzelliklere ve yüce donanımlara sahip, yetkili, etkili, ölümsüz, güçlü kişi olan Şems Hazretleri ile gerçeklerin açıklandığı ve Mevlana Hazretleri ile ihtiyaç duyanlara saçıldığını öğrendik.
2.    Şems Hazretlerinin kalıcı güzelliğe sahip ve cömertlikle davranan biri olduğunu öğrendik.
3.    Şems Hazretlerine yüzünü dönenin ihtiyacı olduklarına kavuşacağını öğrendik.
4.    Şems Hazretlerinin herkesin görmeyeceği yerde ve zamanda Tanrı şarabını sunduğunu, bu şarabın erkekliği olmayana erkeklik, kısır kadına doğurganlık gücü kuvveti verdiğini, o kişilerden güzel çocuklar doğurtacağını öğrendik.
5.    Tanrı şarabının şifa kaynağı olduğunu öğrendik.
6.    Tanrı şarabının kötünün kötülüğünü, cimrinin cimriliğin yok edeceğini öğrendik.
                    *
İşte böyle yaren;
Bunalmış, daralmış, sıkışmış kişinin Şems Hazretlerinin veya Mevlana Hazretlerinin sunduğu Tanrı şarabı ile gönlünün genişleyeceğini öğrendik, anladık.
                     *

RAVLİ

DİVAN-I KEBİR 6. CİLT 3730 İNCİ BEYİT

(Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerini anlatıyor)
 
3730. Mademki şarapsın (Şarap tesiri yapansın) sen, sarhoşların başına düşersin (Tanrı şarabı içmiş sarhoşlarla ilgilenirsin);
Ar-ı (Utanmayı) da bırakırlar, hayâyı (Utanç duymayı, sıkılmayı) da, zahitliği de (Kendini Allah’a adanmışlığı da).
 
Güzellik oldu mu, âşıklar mutlaka baş ağrısı verirler;
Bayram olsun da köylü şehre inmesin;
İmkân yok buna.
 
Canınla oynamakta aç iki elini de;
Cömertlikte Hatem'e (Arap kabileleri arasında tanınmış “Tayyi” kabilesine mensup ve cömertliği ile meşhur olan” İbnü Abd-illah Bin Sa-d’ın lakabı), de bile ustasın sen.
 
* Ayağını kilimine, yorganına göre uzat da Kis®ayi'den (Güç ve servet sahibinden) de daha bilgi(li) ol.
 
Dünyada bir şeycikleri bilmesem bile şunu biliyorum ancak ki sen, cana canlar katarsın (Canına can katıp güçlenir, hemen ölmezsin).
 
Güneş gibi doğudan bir doğdun mu, canlar, zerreler gibi ne oyunlara dalar, nasıl titrer, oynar.
 
Düşmana yılan kesil (Sinsi ve hain), bizeyse dost (İyi geçinen, iyi ilişkiler içinde) ol;
Çünkü temizlik Musa 'sına sopasın (Hile, yanlışlık yapanları yutup tesirsiz hale getirensin) sen.
 
* Göğe çıkış sebeplerine yapış;
Çünkü aydınlatmada göğün kandiline benziyorsun sen.
 
Üçüncü terci (Başa dönmek) için pusu kurduk;
Çünkü sevgilinin geri dönmesini umuyoruz, bu ümitle sarhoşuz biz.
 
A canlarda konaklayan güzel, a kimsesizlik çağında insana eş-dost olan dilber;
                     ***
DİVAN-I KEBİR 5 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN
Hazırlayan: Abdulbaki GÖLPINARLI
KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385
                        ***
Neler öğrendik;
1.    Aşkın sarhoşluğunda utanma, sıkılma, adanmışlık, toplum baskılarının etki ve tesirinin olmayacağını, yalnız aşık olunan Allah dostunun akılda, fikirde, canda, gönülde, hayelde kendini gösterip başkanlık ettiğini öğrendik.
2.    Güzelliğe herkesin ilgi duyacağını, güzelin olduğu yerde kalıcı olmaya çalışılacağını öğrendik.
3.    Canını bile güzel yolunda ortaya koyanın cömertlikle tanımlanacağını öğrendik.
4.    Kişi kendini tanıması, maddi durumunu değerlendirmesi, harcamalarını sınırlandırması, gereksiz ve aşırı hareket ve ölçüsüzlüklerden uzak durması gerektiğini öğrendik.
5.    Kişi bu dünyada hiç bir şey bilmese bile Mevlana Hazretlerini ve dostlarını tanımasının yeterli olacağını öğrendik.
6.    Şems Hazretleri güneş gibi Mevlana Hazretlerini ve dostlarını aydınlattığını öğrendik.
7.    Mevlana Hazretlerine dost olanın dostluk göstermesi, düşmana sinsi ve haince davranması gerektiğini öğrendik.
8.    Yücelere çıkma yolunu Mevlana Hazretlerinden öğrenmemiz gerektiğini öğrendik.
                    *
İşte böyle yaren;
Şems Hazretlerinin insanın canında konakladığını, kimsesizlik hissedenlerin eşi-dostu olduğunu öğrendik, anladık.
                     *
RAVLİ

DİVAN-I KEBİR 6. CİLT 3720 İNCİ BEYİT

(Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerini anlatıyor)
 
3720. Boyuna ululuk sürmesini çek gözüne;
Boyuna, birbiri üstüne çek de gözsüz, görüşsüz kalma.
 
Zerre (Çok küçük parçacık) gibi güneşe doğru uç da toprak gibi ayaklar altında kalma.
 
Yıldız gibi yücelere, geceleri yürü, yol al da o eşsiz Ay'dan (Karanlıkta kalanları aydınlatan ışıktan) mahrum (Yoksun) kalma.
 
Her testiyi (Geniş gövdeli, dar boğazlı, toprak maddeden yapılan su kabını), arılık (Temiz, günahsız) küpüne (Su, pekmez, yağ, şarap, buğday gibi tahılları saklamaya yarayan, geniş karınlı, dibi dar toprak kaba) vurma da sağlam ipi elden kaçırma.
 
Bu gazelden sonra gene terc’i (Başa dönmek) gerek;
Gül şarabının, birbiri ardınca sunulması daha hoş.
 
* Hamd suresi (Kur’an-ı Kerim’in ilk suresi.
Bu sureyi açış, başlangıç manasına gelen “Fatiha Suresi” dendiği gibi, Hamd âlemlerin rabbine” mealindeki ayetle başladığı için “ Hamd suresi “ de denir) gibi boyuna seni okuyoruz:
Hamd suresi gibi dertleri giderir, zahmetleri yok edersin çünkü.
 
Mademki ahitte, vefada gönlümüzün sahibi güzelimizsin;
Ne diye çağırınca bağırsaktaki düğüm gibi direnir, gelmezsin?
 
Gönüllere gir;
Çünkü gönlün rahatı da sensin, huzuru da (Dirlik, baş dinçliği, gönül rahatlığı, rahatlık, erinç de) sen.
 
Gözlere gel;
Çünkü tutyasın (Göze sürmesin) sen.
 
Gönül pencerelerinden başını eğ, görün;
Başka türlü aydınlanmanın hiçbir çaresi yok.
 
Mademki akılsın (Öğüt, olmuş veya olacak bir olay, bir olgu ile ilgili bilgi veren, yol gösterensin), sensiz deli-divane olur adam;
Mademki cansın (Yaşamayı sağlayansın), kimsecikler bilmez nerdesin?
                     ***
DİVAN-I KEBİR 6 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN
Hazırlayan: Abdulbaki GÖLPINARLI
KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385
                        ***
Neler öğrendik;
1.    Gözümüzle yüce insanların olay ve kişilere baktığı gibi bakmak tekniğini öğrenmemiz, bu görüş tekniğinin çok gelişmesi gerektiğini öğrendik.
2.    Görmeyi sağlayan ışık ve ısı kaynağına doğru hareket etmemiz, yere yapışık kalmamamız gerektiğini öğrendik.
3.    Yüceliğe doğru hareket etmeyenin yoksun bir hayat süreceğini öğrendik.
4.    Mevlana Hazretlerinin öğretisinin sağlam ip olduğunu, aşağılara düşmekten koruduğunu, halkın her sözünü Mevlana Hazretlerinin sözleriyle çakıştırmamak gerektiğini, kafamızı karıştırmamak gerektiğini öğrendik.
5.    Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerini anınca dertlerinin gittiğini, zahmetleri yok ettiğini öğrendik.
6.    Fatiha suresini okumakla dertleri giderdiğini, zahmetleri yok ettiğini öğrendik.
7.    Mevlana Hazretlerinin Şems Hazretlerini çok özlediğini, yücelerden kendini göstermesini istediğini öğrendik.
                    *
İşte böyle yaren;
Şems Hazretleri akıl gibi işlev gördüğünü, etkisi olmayınca insanın deli gibi hareket edeceğini, aynı zamanda can olduğunu, yaşamayı sağlayan, güç ve dirilik verdiğinden bu bilince ulaşanların aradığını öğrendik, anladık.
                     *
RAVLİ

DİVAN-I KEBİR 6. CİLT 3710 İNCİ BEYİT

(Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerini anlatıyor)
 
3710. Fakat yücelik (Eşsiz, benzersiz özellikler taşıyan), üstünlük (Benzerlerine göre daha yüksek bir düzeyde olan) ve kıskançlık (Bir kimse bir üstünlük gösterdiğinde takınılan olumsuz tutum) yüzünden gizlendikçe gizlenmişsin (Kendi kendini gizleyip saklanmışsın), gizlisin de gizlisin.
 
Nazlanmayı (Kolayca gönlü olmamayı, ısrar beklemeyi) bırak da yalnız kalma:
İnattan vazgeç de kız oğlan-kız kalma.
 
Kurtluk (Kurnazlık) etme, yoldaşları (Yol arkadaşlarını) incitme de (Kötü söz veya davranışla kırma da) kurt gibi ovada kalma.
 
İki gözünü de gayb (Göklerin ruhtan olan kişi ve varlıklarına) âlemine dik de oraya var, burada kalma.
 
Her öpücük isteyene dudağını verme de o güzelim dilberden ayrı düşme.
 
Kanatlarını işve tuzağından (Aldatıcı davranışlarından) koru da yüceler yücesine uçmaktan, yücelere ağmaktan kalma.
 
Her yüzü yunmamışsa (Yıkanmamışsa) kul-köle olma da Mevla’mızın aşkından kalma.
 
Gümüş tasasına (Endişesine) düşüp yüzünü altın gibi sarartma da bu gümüşten, o yüzden mahrum olma.
 
Himmetle (Yardımla, kayırma ile), gayretle ölümsüzlük yurdunu aradıkça bu ekmekten, bu çorbadan mahrum kalmazsın zaten.
 
Kavgayı - savaşı bırak, yumuşaklığı huy edin (Düşünce ve davranış biçimi haline getir) de padişahımızın meclisinden (Toplantısından) mahrum (Yoksun) olma.
                     ***
DİVAN-I KEBİR 6 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN
Hazırlayan: Abdulbaki GÖLPINARLI
KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385
                        ***
Neler öğrendik;
1.    Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerini hem kendi yanına davet ederken başkalarından ona zarar gelmemesi için önilerde bulunduğunu öğrendik.
                    *
İşte böyle yaren;
Kavgayı-savaşı bırakıp, yumuşaklığı huy edinirsek büyük kişilerin meclisinde kabul görebileceğimizi öğrendik, anladık.
                     *
RAVLİ