DİVAN-I KEBİR 6. CİLT 1530 İNCİ BEYİT

(Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerini anlatıyor)

1530. * Göğün göğsüne şu azameti oku da perilerden (Cinlerin güzel dişilerinden) bir feryattır (Haykırış, çığlık) kopsun.

Feryat, hastanın eşi-dostudur;

Ona sus dersen yakışmaz doğrusu.

Bir gönlüm var ki gamın (Kederin, üzüntünün) çevresinde hiç dolanmaz;

Bir şarabım var ki hiç eksilmez.

Bir gönlüm var, aşkın huyu var onda;

Âşıklardan başkasıyla düşüp kalkmaz.

Kutluluk beyinden bir ferman alayım da artık bu âlemde dönüp dolaşmasın gam (Üzüntü, keder).

Halkın ileri gelenleri de Hızır’ın Abıhayatını (Ölümsüzlüğünü) içsin, geri gelenleri de;

Artık hiç kimsecik, yasa (Acıya, mateme) maskara (Şerefsiz, onursuz, hasiyetsiz, rezil) olmasın.

*Suçluysa zahit etsinler (Tövbe edip dinin emrettiklerini yapan, yasak ettiklerinden sakınan)  onu;

Zal-ahidse (Yaşlı, ak saçlı-sakallı ise söz verip) bel’am (Terbiyesiz, aç gözlü, pisboğaz, obur) kesilmesin.

Neşe göğüne merdiven bulsun herkes;

Gamdan gök gibi beli bükülmesin kimseciğin.

*Neşeli aşk padişahı Hürrem Şah (Çok sevinç, neşe), gönülden koptu, belirdi;

Kimdir güzelleşmeyen, kimdir sevilmeyen, kutlulaşmayan?

Onun dağınık saçlarının sayesinde her komşudan halimiz-hatırımız dağılmaz bizim.

                      ***

DİVAN-I KEBİR 5 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN

Hazırlayan: Abdulbaki GÖLPINARLI

KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385

                        ***

Neler öğrendik;

1.    Acı çekenin feryatlarını anlayışla karşılamamız gerektiğini,  susturmaya çalışmamızın uygun olmadığını öğrendik.

2.    Uğurluluk, kutluluk veren kişiden emrin gelmesi ile gamın kendine yer bulamayacağını öğrendik.

3.    Kişi halkın ileri gelen ise Hızır aleyhisselamı örnek alarak ölümsüzlüğü içselleştirmesi, kişi suçlu ise tövbe edip Allah’ın emirlerini yapması, yasaklarından sakınması, kişi yaşlı ise terbiyesizlikten, aç gözlülükten, pisboğazlıktan, oburluktan kendisini koruyarak başkalarını kendisine güldürmemesi gerektiğini öğrendik.

                    *

İşte böyle yaren;

Aşıkların aşık huyu olanlarla bir araya geleceğini, sevinç ve neşe içinde olacaklarını, üzüntüye hiç yer vermeyeceklerini öğrendik, anladık.

                     *

RAVLİ

DİVAN-I KEBİR 6. CİLT 1520 İNCİ BEYİT

(Mevlana Hazretleri Üzüntüyü anlatıyor)

1520. Çıplak adam körden gam yemez (Üzülecek söz duymaz, çünkü yanlışlarını görmez);

Gören gözün önündense (Ayıplarını görecek, aşağılayacak diye) kaçar.

Gamı (Tasayı, kaygıyı, üzüntüyü) görmeyi özledim;

Fakat gam (Üzüntü, endişe, tedirgin eden düşünce), bu sevdadan bu özleyişten kaçıp duruyor.

Bütün dünya, gamın (Kötü bir şey olacakmış düşüncesiyle ortaya çıkan ve sebebi bilinmeyen gerginlik duygusunun) elinden zebun (Güçsüz, zayıf, aciz), neden yalnız beni görünce kaçıyor.

Yücelere ağsam aşağılara kaçmada;

Aşağılara insem yücelere kaçmada.

Susayım, belki gelir de savaşır benimle gam;

Hayır, yanlış söyledim;

Gam söylemeyenden kaçar zaten.

Gönlüme bir zurna sesi gerek;

Öyle bir zurna istiyorum ki sesinden sevgilinin kokusu gelsin.

Canla-gönülle öylesine bir âşıkça ses, âşıkça nağme istiyorum ki o feryatta, canın yüzü görünsün, canın güzelliği belirsin.

Gamla yüklüyüm diye ağlayıp feryat ediyorum;

Acaba ne doğuracak şu ağlayıp inleyen can?

A ney âşıkların hallerin söyle;
Sesin, canı adeta sınamada.

*A benim canım, seyret de bak ta;

 Sesiyle tutulmuş ay bile nasıl kurtulup açılıyor.

                      ***

DİVAN-I KEBİR 5 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN

Hazırlayan: Abdulbaki GÖLPINARLI

KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385

                        ***

Neler öğrendik;

1.    Görüşü, düşüncesi, yargıları gelişmemiş kişinin kör hükmünde olduğunu öğrendik.

2.    Mevlana Hazretleri hakikati olduğu gibi gördüğünü, hayat ve kişilerin özelliklerini ve etkilerini bildiği, sırlarını gördüğü için beklenmedik bir olayla karşılaşmadığı, kendisini yönlendirecek kötü duygunun etken olamayacağını öğrendik.

3.    Tasa, kaygı, üzüntünün cesur, bilinçli, bilgili kişinin vücudundan kaçtığını öğrendik.

4.    Mevlana Hazretleri Şems hazretlerinden haber gelmesini, bulunduğu yerden güzel bir kokunun gelmesini istediğini, aradığını öğrendik.

                    *

İşte böyle yaren;

Ay’ın güneşin aşkıyla tutulmuş, etrafında devamlı döndüğünü görmemiz, güneş özelliği taşıyan Allah dostunun da etrafında aşkla dönmemiz gerektiğini öğrendik.

Yaptığı işten sevinç duyulmuyorsa bu işin yanlış olduğunu öğrendik, anladık.

                     *

RAVLİ

DİVAN-I KEBİR 6. CİLT 1510 İNCİ BEYİT

(Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerini anlatıyor)

1510. Dama çık, sor (Gökyüzü) bekçilerden;

O eşsiz-örneksiz padişah nerelere gitti acaba?

Deliler-divaneler gibi ovalarda dolaşıp durdum şu ovada o ceylan nerelere gitti acaba?

İki gözüm, ağlamaktan iki ırmak kesildi;

O inci (Şekil değiştirmeyen mücevher), şu denizden nerelere gitti acaba?

Bütün gece, Ay'la Zühre’ye soruyorum:

O A y yüzlü, şu yücelerde, nerelere gitti acaba?

Mademki bizimdir, nasıl oluyor da başlarıyla beraber mademki burada yok arda (İşaret olarak yere dikilen çubuk) nerelere gitti acaba?

Gönlü, canı, mademki Allah'a ulaşmıştır;

Şu topraktan, su sudan yok olduysa nerelere gitti acaba?

Apaydın söyleme;

Çünkü Tebrizli Şemseddin dedi ki:

Güneş gizlenmez;

Fakat nerelere gitti acaba?

Bilgiç gönül (Sevgisinde, isteklerinde, düşünüşünde, arayışında kalbinin gücünü ve etkisini bilen kişinin), gamdan nasıl kaçarsa gam da bizden, ondan kaçtığından iki kat daha fazla kaçar.

Yoksa biz şahneyiz (Bekçiyiz) de gam, hırsız mı ki bizi görür-görmez, tundan-tuna  (Gizli yere, köşe bucak) kaçırıyor?

Aşk aslanı kükrer, gam sürüsü, ovada, aslanları kaçan av gibi kaçar.

                      ***

DİVAN-I KEBİR 5 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN

Hazırlayan: Abdulbaki GÖLPINARLI

KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385

                        ***

Neler öğrendik;

1.    Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerini özlemle aradığını öğrendik.

2.    Şems Hazretlerinin gönlü, canı Allah’a ulaşmış olduğunu, yok olmadığını güneş gibi etkili ve görünür ışık ve sıcaklık veren olarak başka bir tarzda kendini gösterdiğini, Mevlana Hazretleri Şems Hazretleri ile aşkla birleştiği için ayrı sanarak beraber Şems Hazretlerini aradığını öğrendik.

3.    Mevlana Hazretleri bu arayıştan, bu özlemden üzüntü duymadığını, ama aramaya devam ettiğini öğrendik.

4.    Âşık kişinin haykırışıyla gam, keder, üzüntü ordusunun bulunduğu yerden kaçtığını öğrendik.

                    *

İşte böyle yaren;

Mevlevilik öğretisinde insanın başına ne gelirse Allah’ın imtihanı olarak gönülden kabul edildiğini, her fena olay sonunu sabırla iyiliğin vücut bulması için beklenildiğini, üzüntü duyulmadığını öğrendik, anladık.

                     *

RAVLİ

DİVAN-I KEBİR 6. CİLT 1500 İNCİ BEYİT

(Mevlana Hazretleri aynayı anlatıyor)

1500. Bir günde yüz binlerce kusur (Eksiklik, noksanlık), yüz binlerce güzellik gösterir de gene kavgası, gürültüsü yoktur aynanın.

Ayna, çirkine düşmanlık gütmez;

Güzelin yüzüne de havalanmaz (Aklını kaptırmaz), kapılmaz.

Şeker çiğneyecek dişleri olmayan (Zamanını doğru değerlendirememiş) ağızdır bu şekerden yaralanan (Kendini yetiştirmemiş kişi dert, üzüntü, acı duyar).

Gönül (Sevgi, istek, düşünüş, anış gibi kalpte oluşan duyguların kaynağı), şaşılacak kanatlarla uçardı;

Fakat onun (İzlenecek kişiden emin olmak) tuzağından korkusu olmaması şart.

Yürü, Ay gibi güneşin peşinde koş eri;

Onun için erimedikçe (Toplumun kalıplardan kurtarmadıkça) güzelliğini artırmaz senin.

O güzelim sevgili ne oldu acaba;

O yüce o güzel servi (Düzgün vücutlu sevgili) nerelere gitti acaba?

Aramızda bir mum (Işık kaynağı) gibiydi, bizi aydınlatıyordu;

Nereye gitti acaba, bizsiz nerelere gitti?

Bütün gün yaprak gibi tir-tir titriyor gönlüm;

O güzel, gece yarısı nerelere gitti acaba?

Düş yollara, sor yollardan geçenlere;

O cana canlar katan yoldaş nerelere gitti acaba?

Bağlara git, bahçıvanlara sor;

O sarı-kırmızı gül nerelere gitti acaba?

                       ***

DİVAN-I KEBİR 5 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN

Hazırlayan: Abdulbaki GÖLPINARLI

KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385

                        ***                   

Neler öğrendik;

1.         Aynanın kendi kendine kavgası, gürültüsü olmadığını, ona bakanın kendisini değerlendirebileceği olanak sağladığını öğrendik.

2.        Aynanın, güzelliğimizi de kusurumuzu da çekincesiz gösterdiğini öğrendik.

3.        Aynanın kendisinin karşısına gelen kişi ile değişmeyeceğini öğrendik.

4.        Ayna ile fazla uğraşmayıp gönlümüzün isteği ile Allah dostunu bulmamız, emin olana kadar da şüphemizi devrede tutmamız gerektiğini öğrendik.

5.        Şems Hazretleri gibi ışık ve sıcaklık veren kişinin peşinden koşmamız gerektiğini öğrendik.               

         *

İşte böyle yaren;

Mevlana Hazretlerinin Şems Hazretlerinin kaybolmasından sonra çok özlediğini, her yerde onun izini aradığını öğrendik, anladık.

                   *

RAVLİ