DİVAN-I KEBİR 5. CİLT 2200 İNCİ BEYİT

(Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerini olan aşkı anlatıyor)

2200. İşsizlik-güçsüzlük, sana verilmiş;

Senin işin;

Yürü. Tanrı yardımına ermişsin sen.

Kalemin (Yontma işlerinde kullanılan ucu sivri veya keskin araç) önünde, şeklin ne işi var (Hareketsiz durarak güzel şekil vermesini beklemek başka iş yok)?

O kalemin, yardıma ne ihtiyacı var ki?

O put yontanın önünde puta dön (Kımıldamadan dur);

Çünkü bütün şeklin, bütün rengin ondan.

Sana, bir şekil gerek mi diye sorarsa cevap ver de deki;

Yonduğun (Uygun gördüğün) şekil gerek ancak.

Beni beden hâline korsan canımsın sen;

Gönül hâline korsan gönlü alansın sen.

Tikene, gülün lûtfunu bağışlayan sensin (Önem verilen, sayılan birinden gelen iyilik, yardım yapan sensin);

Yoksa tiken dalı, dikenlikten başka ne yapabilir ki?

Şarap sun, şarap (Şarap ise, çoğu kere İnsan-ı kâmil sohbetidir, âşığı vecde getiren (Kendinden geçirecek kadar coşmak, bir şey karşısında sonsuz heyecan duymak);

Bizi şaraba (İlahi sohbete) alıştıran sensin;

Seninle olduktan sonra ayıklık haramdır çünkü.

Aşk, kâfirlikle bir göründü de iman, korkusundan bir zünnar (Beline hizmetkâr kuşağı)  kuşandı.

Aman-aman diye dünyadan bir sestir, göklere ağdı;

Fakat kimseciklere aman vermedi o (Sadece Şems Hazretleri cevap verdi).

Hiçbir bucak yoktu ki bir düşman olmasın orda;

Hiçbir define yoktu ki bir yılan (Koruyucusu) bulunmasın orda.

                       ***

DİVAN-I KEBİR 5 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN

Hazırlayan: Abdulbaki GÖLPINARLI

KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385

                        ***

Neler öğrendik;

1.    Şems Hazretlerinin, Mevlana Hazretlerinin bizi şekillendirmesi için sessiz ve hareketsiz olmamız gerektiğini, eski bilgi ve varlığımızın tesirinden kurtulmamız gerektiğini öğrendik.

2.    Mevlana Hazretleri Şems Hazretleri ile İlahi âlem sohbeti yapmak istediğini öğrendik.

3.    Yardım dileğimize Şems Hazretlerinin cevap vereceğini öğrendik.

                     *

İşte böyle yaren;

Düşmanın olmadığı yerin olmadığını ancak YOKLUK yurdundan başka bir yerde huzur ve rahatı bulamayacağımızı öğrendik, anladık.

RAVLİ YOKLUK; YOKLUK MAKAMI yazarak okumalısın.

                   *

RAVLİ

DİVAN-I KEBİR 5. CİLT 2190 İNCİ BEYİT

(Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerini olan aşkı anlatıyor)

2190. Şarap (Allah’ı sevme, nurundan alma) yerine, güzel, anlamı ince sözler söylüyorsun;

Maksadın da yankesicilikle (Ustalıkla, hissettirmeden) aklımızı çalmak.

Gönlün derdini görmüyorsan ağlayıp inlemeyi çenkten (Kucakta çalınan telli sazdan) duy.

Gönül alıcısını;

Ney’in, çengin feryadı, gönlün düştüğü hâli anlatır sana;

Onları duy da gönül derdini gör-anla.

Âşıklık sözüne ne diye el korsun (Kendi yönetimine alırsın);

Sözü, ne diye arkaya atarsın (Sonraya bırakırsın)?

Boyunda gerdanlık da sensin;

Kulakta küpe de sen;

Ne diye boynunu, kulağım kaşırsın?

Sözü, tuzağa yem yapma;

Zaten bu tutkunluk (Alışmışlık, bağlanmışlık), sözden meydana geliyor.

Çünkü söz, gâh kilittir, gâh anahtardır;

Onunla gâh aydınız, gâh karanlık.

Sen bir gül bahçesisin;

Söz eğer onda, senden bir koku varsa yeldir ancak.

Sen, ışıklardan ibaretsin;

Söz, eğer onda, senden bir ışık varsa kadehtir ancak.

Tulumu kapat, testiler doldu;

Su, çok olursa tulumu da patlatır.

                       ***

DİVAN-I KEBİR 5 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN

Hazırlayan: Abdulbaki GÖLPINARLI

KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385

                        ***

Neler öğrendik;

1.    Mevlana Hazretleri sevdiğinin değer verdiğinin yüzünü-ışığını görmek istediğini, göremeyince inim-inim inlediğini öğrendik.

2.    İnsanı tuzağa çekmek için tatlı sözler veya çıkar vaatleri yapıldığını öğrendik.

3.    Sözün insanı kilitleyebildiğini veya kilitli olanı açtığını öğrendik.

4.    Sözün kıymetinden daha kıymetli olanın sözü söyleyen kendisi olduğunu öğrendik.

                     *

İşte böyle yaren;

Anlayanın az sözle anlayabileceğini, çok sözün sıkıntı verdiğini öğrendik, anladık.

                   *

RAVLİ

DİVAN-I KEBİR 5. CİLT 2180 İNCİ BEYİT

(Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerini olan aşkı anlatıyor)

2180. İster oynayayım, ister oynamayayım, bu şaha (Şems Hazretlerine) karşı mat olmuşum (Yenilmişim), mat olmuşum, mat olmuşum bir kere.

Satın-almasa (Belirli fiyatını ödeyerek kendine mal etmese) da pişman olur, satın-alsa da pişman;

Görülmemiş (O güne kadar karşılaşılmamış, şaşılacak nitelikte olan) bir alış-veriş.

Satın-alırsa keşke  (Ne olurdu) der, hepsini ben alsaydım.

Satın-almazsa elini dişler-durur, umutsuz bir hâle düşer, yerlere serilir, horhakıyr (Değersiz, önemi olmayan, aşağı) olur.

Sanki dala-budağa tutunmuş da kökü-gövdeyi atmış-gitmiş;

Can vermiş de bir leş (Çok kötü koku) elde etmiş.

• Bir nalın (Yüksek ökçeli, ağaçtan yapılmış bir tür ayak giysisi) sevdasıyla ayağı kesilmiş;

Bir sarık uğruna başını vermiş.

Böylesine bir müşteri (Mal-hizmet, alımı karşılığında ücret ödeyen) varken boşlamış (İlgi göstermemiş);

Böylesine bir şarap (Sarhoşluk yapan) varken ayık kalmış.

Eşek (Kaba, düşüncesiz), beden otlağını (Vücudunun besleneceği yeşillik yeri) beğenip seçmiş;

Murdar (Kirli, pis) eşek (Kaba, düşüncesiz), o otlakta kalakalmış-gitmiş.

A Sâki (İnsan ruhuna Allah’ı sevdiren, Allah nuru saçan), a Sâki, reva görür müsün?

Gün, geçsin-gitsin de biz ayık kalalım.

Önümüze mezeler döksen (İçki ile yenilen yere yiyecek çoksa bıraksan) akılları, alır-gidersin (Düşünemeyecek bir duruma getirisin) sen.

                       ***

DİVAN-I KEBİR 5 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN

Hazırlayan: Abdulbaki GÖLPINARLI

KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385

                        ***

Neler öğrendik;

1.    Mevlana Hazretleri aşk oyununda Şems Hazretlerine yenildiğini öğrendik.

2.    Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerinin kendisini malı, gibi düşünmesini istediğini öğrendik.

3.    Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerine kendisinden daha üstün yaşayanlardan dost ve seven bulamayacağını söylediğini öğrendik.

4.    Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerinin gitmesinden dolayı üzülse de bu seçimine saygı gösterdiğini öğrendik.

                     *

İşte böyle yaren;

İnsana Allah’ı sevdiren, Allah nuru saçan Şems Hazretlerinin insanın aklını alıp istediği yere götürecek güçte ve yetkide olduğunu öğrendik, anladık.

                   *

RAVLİ

DİVAN-I KEBİR 5. CİLT 2170 İNCİ BEYİT

(Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerini olan aşkı anlatıyor)

2170. Yazık-yazık (Üzgünüm, üzgün);

Benim gibi vefalı (Sevgiyi sürdüren, sevgi, dostluk bağlılığı olan) bir dostun, senin gibi bir kan içiciyi araması, istemesi yazık.

Yazık-yazık;

Kanlar döken bir hekimin (Şems Hazretlerinin), zarı-zarı (Hüngür- hüngür) ağlayıp inleyen bir hastanın başına gelmesi yazık.

Bana ettiğin cefâları (Güçlü olduğun için yasaya ve vicdana aykırı olarak uğrattığı kötü durumu), hiçbir dost, dostuna etmez.

Ona, suçsuz-günahsız, kanıma girmeye (Öldürmeyi) mi kastın (Amacın, isteğin, maksadın) var dedim;

Evet dedi.

Aşkım dedi, suçluyu öldürmez;

Aşk, ancak suçsuzu öldürür.

Ben, her an, bir gül bahçesi yakıyorum;

Sen, bana karşı ne oluyorsun?

Bir tiken(Sin) ancak.

Ben, binlerce neşe çengini (Kucakta çalınan telli çalgıyı) kırdım;

Sen nesin?

Çengim de bir tel ancak.

Ordumdan şehirler yıkılmış;

Sen kim oluyorsun?

Yıkık bir duvar ancak.

Dedim ki ona:

Hiçbir yankesici (Bir kimsenin cebinden, çantasından ustalıkla, hissettirmeden bir şeyler çalan kimse), en önemsiz bir oyunundan bile can kurtaramadı-gitti.

Saçının her telinde, bir düzenbaz (Düzen, dolap, oyun, ayak oyunu, alavere dalavere, desise, entrika yoluyla aldatan, hile yapan), baş-aşağı asıla kalmış (Yavaş-yavaş gerçekleşen ölüme terk edilmiş).

                       ***

DİVAN-I KEBİR 5 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN

Hazırlayan: Abdulbaki GÖLPINARLI

KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385

                        ***

Neler öğrendik;

1.    Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerini aşkla sevdiğini, bu aşkın seveni sıkıntıya soktuğunu, ceza olmadığını, Şems Hazretlerine olan aşkın ancak suçsuzu öldürdüğünü öğrendik.

2.    Şems Hazretlerinin karşı konulamayacak bir güce sahip olduğunu öğrendik.

                     *

İşte böyle yaren;

Şems hazretlerinin hileyi bildiğini, hile yapmaya kalkanların cezalandırıldığını öğrendik, anladık.

                   *

RAVLİ