DİVAN-I KEBİR 7-8 CİLT 7870 İNCİ BEYİT

(Mevlâna hazretleri Şems Hazretlerini anlatıyor)

7870. Tarih bakımından yetmişinci yılda, salı günü anasından doğdu Feridun (Hicri 670 yılı) (Asıl adı Celaleddin lakabı Emir Arif- Mevleviler Ulu Arif Çelebi derler).

Aylardan Zi'lk'adeydi, sekizinci günüydü, sabah namazından iki saat sonra

dünyaya geldi Feridun.

Hüsrev'in belinden geldi;

Bu bakımdan da Şirin gibi sevimli olur Feridun (Ulu Arif Çelebi).

Anadan da soylu-soplu bir padişahtır, babadan da.

Kara gözlü huriler gibi cennetten geldi Feridun (Ulu Arif Çelebi).

Akıllanınca, boy atınca bu şiirimi beğenir Feridun (Ulu Arif Çelebi).

Ömrü binlerce yıl uzasın;

Sen de amin de ey Feridun (Ulu Arif Çelebi).

(≪ Divan≫ da budan sonra, bahirlerde bulunmıyan ve her halde sonradan ele geçen bir nüshada bulunan gazeller yazılıyor.

Biz de aynı tertiple tercemeye devam ediyoruz:)

“Ey aşkı, kutluluk göğünde uçanlara kol-kanat veren” den kalanlar.

• Müstefilun müstefilun müstefilun müstefilun*

Ey gören, fakat görünmeyen;

Görüyorsun ya;

Zevk-neşe çevremizde;

Ölümse temellerimizde.

Bizi kendine yaklaştırırsan ne mutlu bize;

Bizden gizlenirsen eyvahlar olsun bize.

Övünçlerle kalbimden seni çağırdım ey her yerde hazır-nazır olan.,

Ey kerem sahibi, ey suçları örten, aşağılık halimize acı, lütfet bize.

Ben gidiyorum, sense şu yolda, bu yerde balçığa kakılıp kalmışsın.,

Fakat bir rızık (Yiyecek, içecek) gelirse yarısı bana, yarısı sana.

                                ***

DİVAN-I KEBİR 7 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN HAZIRLAYAN: ABDULBAKİ GÖLPINARLI KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385
                              ***

Neler öğrendik;

1. Mevlana Hazretleri kendi huyunda olacak olan torunu Feridun'u çok sevdiğini öğrendik.

2. Aşıkların Allah'a yalvardıklarını, yakınlaşmak ve görmek için çabaladıklarını, suçlarının bağışlayan istediklerini, iyilik ve yardım etmesini isteyip dilediklerini öğrendik.

                      *

İşte böyle yaren;

Mevlana Hazretleri yolunu bulup gittiğini, bizim dünya bataklığında kaldığımızı, hazretin Allah'tan geleni bizimle paylaştığını öğrendik, anladık.

                   *

RAVLİ

DİVAN-I KEBİR 7-8 CİLT 7860 İNCİ BEYİT

(Mevlâna hazretleri Şems Hazretlerini anlatıyor)

7860. Onsekiz bin (Çok) neşe (Mutlu olmaktan doğan ve dışa vurulan sevinç)-zevk (Hoşa giden veya çekici bir şeyin elde edilmesinden, düşünülmesinden doğan hoş duygu) alemi (Durum ve şartlar) gösterildi de nefsimiz, ancak senin güzelliğine karşı coştu;

Ancak onu istedi.

Tamu (Cehennem) kafirlerin (Tanrının varlığına ve birliğini kabul etmeyenlerin, tanımayanların) yeri,

Uçmak (Ruhun göğe yükselmesi) müminlerin (İnanan, inançlı, imanlı Müslümanların).,

Aşıklar için;

Yok olmaksa (Allah'ın varlığında var olmak, kendinden geçmek) nefsimize değer ancak.

Vefa (Sevgiyi sürdürme, sevgi, dostluk bağlılığı) gerçeğinin temeli, razılık özetinin sırrı (Uygun bulmanın, beğenmenin, benimsemenin, istemenin, kabul etmenin açığa vurulmak istenmeyen, gizli kalması gereken, gizli tutulan yerlerinin), canın ıssı (Kendisinde olan bir şeyi yasa sınırları içinde istediği gibi kullanabilen kimse) Şemseddin'dir, nefsimizin arılığı bizim.

Binlerce misk, bedenlinin güzel kokulu canına karşılık nefsimizin gözleri aydın olsun diye Tebriz toprağından sürmeler geliyor bize.

Bu Feridun (Ulu Arif Çelebi) kutlu olsun bize;

Feridun, din padişahı olacaktır çünkü.

Gökteki Ay gibi parlaktır, apaydındır;

Mısır ülkesi gibi şeker mi, şekerdin tatlı mı tatlıdır Feridun (Sultan Veled'in oğlu ve Mevlana Hazretlerinin torunu olup Emir Arif-i kebir ve Ulu Arif Çelebi diye anılan, babasından sonra Mevlana Hazretlerini temsil eden zattır ki 670 (1272) doğmuş, 719 Zil Hiccesinin 23. salı günü vefat etmiştir (1320).

Devlet yağız atına eğer vurur da kutluluk meydanında top çevgen (Ucu eğri sopa ile) oynar Feridun.

Tümden güneş, tümden arılık, olarak, kinden arı (Temiz) bir halde devlet (Tanrının yetkili kıldığı, sırlarını bağışladığı, ilmiyle kudretiyle desteklediği, yetki verdiği kişinin sözlerini doğru çıkardığı, isteğini kendi isteği olarak gerçekleştirdiği, diğer insanların kabul ederek boyun eğdiği, erdeme ve ölümsüzlüğe kavuşturmaya, insanları yönlendirme ve yöneltme makamına) burcundan Ay gibi doğru Feridun.

Yöcelik, oturamaklılık kılıcıyla gam Dahhak'inin ( İnançlar bakımından gerçek olmayan, çürük, temelsiz, asılsız, boş, beyhude, geçersiz din oluşturup yaymaya çalışan kişinin) boynunu keser Feridun (Firdevsinin Şahnemisinde anlatılan, İran hükümdarı Cemsid'in soyundan gelen Abtin'in oğlu olup, babasının katili Dahhak'ı yakalayıp dağda hapseden kahraman). .

Tanrı'ya hamdolsun (Şükürler olsun) ki şimdi devlet köşkünde mevkileri arttırır, töreler kor Feridun (Ulu Arif Çelebi).

                                 ***

DİVAN-I KEBİR 7 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN HAZIRLAYAN: ABDULBAKİ GÖLPINARLI KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385
                               ***

Neler öğrendik;

1. Allah'ın yarattıkları neşe ve zevk veren dünyaları gösterdiğini, hayellerle birleşen isteklerimizin Allah'ın kendisini istediğini öğrendik.

2. Allah'a inanmayanların gideceği yerin Cehennem olacağını, bunca veriye rağmen anlamayan görmeyen, gördüğünü kabul etmeyen kişinin gideceği uygun yerin Cehennem olacağını öğrendik.

3. Müminler için hızlı yücelmek, arzuladığı yere kavuşmak için yolların açık olduğunu öğrendik.

4. Aşıkların Allah'ın varlığında var olmak, kendini yok saymakla birliğe ulaşma yolunun açık olduğunu, değerli olduğunu öğrendik.

5. Şems Hazretlerine sevgiyle bağlananın, sevgi ve dostluk bağlılığı gösterenin sırların sırrana ulaşabileceklerini, yetkisini istediği gibi kullanabilecek duruma geleceklerini öğrendik.

6. Hayalle birleşen Şems Hazretlerinin yüzünü görme isteğimizin müjde kokularının Tebriz toprağından yani doğduğu, yetiştiği yerden geleceğini öğrendik.

7. Mevlana Hazretlerinin torunu Ulu Arif çelebinin dünyaya geldiğini, Dünyadaki görev ve durumunu Mevlana Hazretlerinin özetle bizlere bildirdiğini öğrendik.

8. Ulu Arif Çelebinin Mevlana Hazretlerinin özelliklerini taşıyan, devlet sahibi biri olduğunu öğrendik.

                                  *

İşte böyle yaren;

Ulu Arif Çelebinin Mevlana Hazretleri gibi devlet sahibi olarak Mevlevi tekkelerini çoğalttığını, yeni usuller koyduğunu öğrendik, anladık.

                                 *

RAVLİ

DİVAN-I KEBİR 7-8 CİLT 7850 İNCİ BEYİT

(Mevlâna hazretleri Şems Hazretlerini anlatıyor)

7850. Tanrı gibi hem sökersin-yırtarsın, hem dikersin, oynarsın.,

Kaparsın, açarsın.

Dilersen kendini gösterirsin;

Dilersen gizlenirsin.

Herkesi, herşeyi çırılçıplak görürsün de yurt ıssının (Sahip olduğu bir şeyi arazisinde olan bir şeyi yasa sınırları içinde istediğin gibi kullanma) lütfuyla (İyiliği ve yardımıyla), seni kimsecikler görmez.

Can dünyasında padişahlar padişahı olursun;

Bir padişahtan bir mağara (Barınak) elde edersin.

Bütün övüncün, ancak Şemseddin’le (Şems Hazretleri ile) olur;

Onun kapısında mağara (Barınak) hizmetçisi kesilirsin.

Boyuna Şemseddin, Şemseddin diyedur;

Şemseddin'den gene Şemseddin'e feryat et (Yüksek sesle çağır, seslen).

Özümüzün bütün razılığı (Uygun bulmak, beğenmek, benimsemek, istemek, kabul etmek), yüzüne karşı duyduğumuz aşktır (Yoğun sevgi ve bağlılıktır);

Bu bakımdan da özümüzün dileğinden geçmek küfürdür bize.

Mademki aşkınla (Yoğun sevgi ve bağlılıkla) dirildi (Güçlenip canlandı);

Nefsimizle (Hayelle birleşen isteklerle) nasıl savaşa girişiriz?

Nefsimizin (Hayelle birleşen isteklerin) haccı da kanlı bakışlarına ulaşmaktır;

Savaşı da.

Nefsimizin (Hayelle birleşen isteklerin) yeri-yurdu, ikiye bölünmüş büklüm-büklüm saçlarındır;

Bu yüzden nefsimizden ancak bir gölgedir beliren.

Aşk, öylesine bir ateş yaktı-yandırdı ki Ab-ı hayat (Olgun insanın hayvani bir hayata mahkum olmuş aklını dirilten, bolluk getiren sözü) bile ondan utanmada...

Sor bakalım, kimin için yalımladı (Alevledi) bu ateşi?

Nefisimiz (Hayelle birleşen istekler) için.

                                        ***

DİVAN-I KEBİR 7 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN HAZIRLAYAN: ABDULBAKİ GÖLPINARLI KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385
                                         ***

Neler öğrendik;

1. Şems Hazretlerinin yaradılış ve ruh özelliklerinin bütününün Allah'ın alışkanlıklarıyla aynı olduğunu, kendi isterse kendini gösterdiğini öğrendik.

2. Şems Hazretleri herşeyi perdesi olduğu gibi gördüğünü, iyiliğini, yardımını kendisini göstermeden yaptığını öğrendik.

3. Şems Hazretlerini severek bağlananların onun padişah gibi hüküm sahibi olduğunu görüp anlayacaklarını, onun sığınağında korunur yer elde edeceklerini, canlarının emniyette olacağını öğrendik.

4. Övüncümüzün Şems Hazretleri ile olacağını, her an ismini yüksek sesle anarak özlemimizi belirtmemiz gerektiğini öğrendik.

5. Şems Hazretlerini, içimize arılığı, saflığı bozacak hiçbir şey karışmamış olarak, saf bir şekilde beğenmemiz, benimsememiz, uygun bulmamız, yoğun sevgi ile sevip bağlanmamız , özümüzün dileğini yerine getirmemiz gerektiğini öğrendik.

6. Şems Hazretlerinin aşkıyla özümüzün güçlenip canlandığını, nefsimizin gideceği kutsal yerin de onun büklüm-büklüm saçlarını gideceğimiz yer olduğunu, öğrendik.

7. Aşkın, olgun insanı hayvani hayata mahkum aklını diriltip bolluk getiren duruma getirdiğini öğrendik.

                       *

İşte böyle yaren;

Aşkın ateşinin neden hayellerle birleşen istekler için alevlendiğini sorup öğrenmemiz gerektiğini öğrendik, anladık.

                         *

RAVLİ

DİVAN-I KEBİR 7-8 CİLT 7840 İNCİ BEYİT

(Mevlâna hazretleri Şems Hazretlerini anlatıyor)

7840. Diken (Sertlik, sivrilik, batıcı çıkıntılar) ne de meydanda (Ortada, açık, aşikâr), fakat ayağım (Doğru sözümün başka bir doğruyu da aydınlattığı) görünmüyor.,

Ey işi-gücü iyi dost bu iş, böyle tersine işte.

Özü (Kökü, içyüzü, aslı) gizli de dünya meydanda;

Sanki özü dil de dünya söz.

Gönülden (Kalpte oluşan duygu kaynağından) bir sözdür, doğar, yüz yüzü (Çok görülebilen veya umulan kullanılan dışa bakan yönü) vardır, her yüzünden, cengten (Kanuna benzeyen, dik çalınan, çok tetli çalgıdan) çıkan ses gibi yüzlerce telden ses çıkar.

Söz kalmaz, fakat gönülde (Kalpte oluşan duyguların kaynağında) söz doludur;

Dünya kalmaz, fakat Tanrı gene de vardır.

“ Biz Allah'ın kullarıyız ve biz, gene de O'na döneceğiz derler” (Bakara 156) ayetinin sırrı zuhur edince o söz bitti-gitti;

Fakat bu iş, gönülde (Kalpte oluşan duyguların kaynağında) duruyor.

Sen gönül sırrının sırrını (Aklın erişemediği, açıklanamayan veya çözülemeyen şeyleri) ararsan ulular ulusu Şemseddin, sevgili (Sevgi ve bağlılık duyduğun) olur sana.

Fakat o istemedikçe arayamazsın onu;

İstemedi mi, inkara (Kabul etmezliğe, tanımazlığa) bağlanır-kalırsın.

Şemseddin'in (Şems Hazretlerinin) denizlerine (Çokluğuna, yoğunluğuna) düştün mü, sana artık ne az vardır, ne çok.

O vakit sana karşı, dünyanın bütün ışıkları bir soluğa tutsak olmuş

görünür.

Bütün dünyaya, ulular ulusu, seçilmiş Şemseddin'in (Şems Hazretlerinin) sayesinde can bağışlarsın.

                                    ***

DİVAN-I KEBİR 7 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN HAZIRLAYAN: ABDULBAKİ GÖLPINARLI KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385

                                   ***

Neler öğrendik;

1. Mevlana Hazretlerinin sözlerini sert, sivri, batıcı bulanların bu sözlerin doğru söz olduğunu, başka doğrulara ışık tutup aydınlattığını göremediklerini öğrendik.

2. Dünya işlerinin tersine olduğunu işi-gücü iyi dostların bunu göreceğini ve buna göre değerlendirme yaparak doğru yoldan gideceklerini, diğer kişilerin olumsuz söz ve davranışla yanlış yollardan giderek hayatlarını bitireceklerini öğrendik.

3. Dünyada hakim olanının söz, sözün özünün de dil olduğu gözükse de aslında özün gizli olduğunu, kendini kolayca göstermediğini öğrendik.

4. Sözün kalpte oluşan duygularımızın kaynağından çıktığını, görünür ve görünmez çok anlatımı olduğunu öğrendik.

5. Sözün kalpte dolu olduğunu, kalpte kalmadığını dil vasıtasıyla dışarı çıktığını öğrendik.

6. Dünya yok olsa da Allah'ın var olacağını, dünyaya sevgiyle bağlananların yok olacağını, Allah'a bağlananların Allah'ın varlığında var olacaklarını öğrendik.

7. İman sahiplerinin gönlünde Allah'tan gelip yine Allah'a yöneleceklerinin bilgisinin ve farkındalığının durduğunu öğrendik.

8. İman sahipleri daha fazla sır arzulayıp aramaya başladıkları zaman Şems Hazretlerini sevgili olarak görerek aşkla bağlanıp hizmet etmeye başlayacaklarını öğrendik.

9. Şems Hazretleri isterse kabul edeceğini, bu yakınlığın oluşacağını, onun denizine girebileceğini öğrendik.

10. Şems Hazretlerinin denizinde ne azlık ne de çokluk olduğunu öğrendik.

11. Şems Hazretlerinin istediği, kendisine aşkla bağlanan kişinin ışığının bütün dünyanın bu ışığa tutsak olarak görüneceğini öğrendik.

                                       *

İşte böyle yaren;

Seçilmiş Şems Hazretlerinin sayesinde cana can katan birisi olabileceğimizi öğrendik, anladık.

                                    *

RAVLİ