DİVAN-I KEBİR 7-8 CİLT 4530 İNCİ BEYİT

(Mevlâna hazretleri Şems Hazretlerini anlatıyor)

4530. Armağana aşık değilim, o eline aşığım ben.,

Tohuma aldanan sungur (Kolayca avlanacak kuş) değilim;

Tuzağın bağının Aybeyiyim (Tuzak kurulan yerin başkanıyım) ben.

Çanağında, köpeklere verilir gibi kan verilse bana, onu en güzel bir kadeh bilmezsem aşağılık kişiyim.

Yeryüzü gibi senin goncana (Henüz açılmamış çiçeğine) da dadılık edeyim, dikenine de.,

Böylece a benim canım, adımı "Duyduk da uyduk" (Bakara suresi 285) takıver-gitsin.

Buyruk çekirgelerin tarlamı biçerse ekinimi senin için elden çıkarmazsam hayvanların otu olayım.

A sabır sakıysi (İnsan ruhuna Allah’ı sevdiren, Allah nuru saçan kişi), gel. koca bir sağrak (Büyük kadehle Tanrı şarabı) sun bana;

Sun da kum gibi onu birden içivereyim.

Boyuna kıvranıp duruyorsun, sivrisinek gibi durup dinlenmek yok diyorsun.,

Gönlümün kararı sevgilimi bulmadıkça neyle karar edeyim ben?

Hırsızlar gibi bütün gece, bekçinin derdinden kıvranıyorum;

Güneşe tapanlar gibi seher çağları damın başındayım.

Senden başkasının sevgisi, gönlümde bir sapıklık mührüdür (Kalbimde oluşan duygularımın kaynağının yanlış iş yaptığının delilidir).,

Ağzımda senden başkasının şekeri varsa sersemim.

Şenin şeker kamışlığını dilimle anmasam da ister-istemez, onun tadı damağımda.

Kıskançlığın, gözyaşları döktürür bana;

Hem de taklitle değil;

Çünkü gözden verir o kıskançlık haberini bana.

                           ***

DİVAN-I KEBİR 7 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİNHAZIRLAYAN: ABDULBAKİ GÖLPINARLI KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385

                           ***

Neler öğrendik;

1. Mevlana Hazretleri, Şems Hazretlerinden eline aşık olduğunu, verdiği armağana aşkının olmadığını öğrendik.

2. Mevlana Hazretleri tuzak kurulan yerin beyi olduğunu, kendisinin kolayca tuzağa düşecek biri olmadığını öğrendik.

3. Şems Hazretlerinin eliyle köpeklere verilen kapla bile onu kadeh bilip sevineceğini, ret ederse kendini aşağılıklardan sayacağını öğrendik.

4. (Bakara suresi 285: Peygamber, Rabbi tarafından kendisine indirilene iman etti, müminler de. Her biri Allah’a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine iman ettiler” Allah’ın peygamberlerinden hiçbiri arasında ayırım yapmayız. İşittik itaat ettik. Ey Rabbimiz, affına sığındık, dönüş sanadır” dediler) hükmü gibi Şems Hazretlerine hizmet etmeye, zarar görse bile hüküm ondan geldiği için kabul edip hizmetine yöneldiğini öğrendik.

5. Sabırla insan ruhuna Allah’ı sevdiren, Allah nuru saçan kişinin sunacağını beklediğini, Tanrı şarabını birden bire içeceğini öğrendik.

6. Mevlana Hazretleri, ŞemsHazretlerinin gelişini güneşe tapanların gün doğumunu bekleyenler gibi gün doğana kadar damda beklediğini öğrendik.

7. Mevlana Hazretlerinin Şems Hazretlerinin aşkından başka bir aşkı kabul etmediğini, ağzındaki tatlılığın sebebinin Şems Hazretleri olduğunu öğrendik.

                          *

İşte böyle yaren;

Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerinin kendisini kıskandırmasından gözyaşı döktüğünü, Şems Hazretlerinin gözünden kıskançlığı anladığını öğrendik, anladık.

                          *

RAVLİ

DİVAN-I KEBİR 7-8 CİLT 4520 İNCİ BEYİT

(Mevlâna hazretleri Şems Hazretlerini anlatıyor)

4520. Aşkıyle şaşkınım;

Ona çektiğim özlem yüzünden her solukta, başı dönmüş, şaşkın, yanmış-yakılmış bir aşık geliyor bana.

Birisi solmuş-sararmış;

Onun ateşini söndüren benim.,

Bir başkası da var ki ondan bir bakışa uğrayıp durmadayım.

Başka biri, evinin kapısına oturmuş, yüzüme açılmasa da kulağıma kapının açılış sesi geliyor ya diyor.

Başka biri de başcağızını toprağa koymuş toprağından bir canlılık huyu kaparım elbet demede.

Sevinç günü;

Gel de hepimiz dost olalım;

El-ele verelim, sevgiliye gidelim.

Ona dalalım da şaşırıp kalalım;

Hepimiz bir renge boyanalım;

Böylece güle-oynaya pazara yönelelim.

Bugün, o gün ki güzeller bağda çadır kurdular;

Biz de onları seyretmek için gül bahçesine varalım.

Bugün, o gün ki güzellerin hepsi de oynamaya koyuldu.,

Biz de dükkanları kapayalım;

Hepimiz de işi-gücü bırakalım.

Bugün, o gün ki canlar, yeni elbiseler giyinecek;

Biz de Tanrı'ya konuk olalım, sırlara erelim.

Kadehime zehir bile koysan bir güzelce içerim.,

Senden gelen pişmişi, hamı kabul etmezsem hamım ben.

                         ***

DİVAN-I KEBİR 7 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİNHAZIRLAYAN: ABDULBAKİ GÖLPINARLI KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385

                         ***

Neler öğrendik;

1. Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerinin aşkıyla onun aşkı olduğunu, ayrılık acısıyla her solukta başı dönmüş, şaşkın, yanmış-yakılmış aşıkların Mevlana Hazretlerine gittiğini öğrendik.

2. Solmuş sararmış aşığın ateşini Mevlana Hazretlerinin söndürdüğünü, bir başkasının yardım ister gözüyle baktığını öğrendik.

3. Mevlana Haretlerinin kapısında aşkına çare arayanın oturup hazreti beklediklerini öğrendik.

4. Kimi aşığın da başını toprağa koyup topraktan canlılık huyu kaparım diye umut içinde olduklarını öğrendik.

5. Sevinç günü gelince bütün aşıkların dost olup hepsinin sevdiği sevgiliye gitmesi gerektiğini öğrendik.

6. Sevgilinin güzelliğine bakıp aynı renge boyanmamız, duygu dünyasına dalmamız gerektiğini öğrendik.

7. Güzeller ve güzellik nerde varsa oraya gitmek, işi gücü bırakıp, dükkanı kapatıp onlar gibi oynamaya koyulmamız, gerektiğini öğrendik.

8. Mevlevilerin aşık olanlarının Tanrı’ya konuk olduklarını, sırlara ulaştıklarını, yeni giysilere kavuştuklarını öğrendik.

                          *

İşte böyle yaren;

Mevlana Hazretleri aşık olduğu Şems Hazretlerinden zehir bile olsa, bunun öldüreceğini bilse bile hoşlukla kabul edeceğini, bu kabul edişin olgunluk olduğunu, kabul etmeyişin ise hamlık olduğunu öğrendik, anladık.

                          *

RAVLİ

DİVAN-I KEBİR 7-8 CİLT 4510 İNCİ BEYİT

(Mevlâna hazretleri Şems Hazretlerini anlatıyor)

4510. Yüzüm, belki yüzkere ciğerimin kanıyla boyanmış atlaslara bürünürdü.,

Yanlışlıkla padişahın elbisesini giysem ne olur ki.

O darmadağan saçların gölgesinde derli, toplu bir hale geliyorum; Artık darmadağınık bir yol tutmak gerekmez bana.

Yol arkadaşlarımın hepsi de gönül (Kalpte oluşan duyguların kaynağı) perceresine gitti.,

Yolumu açın da ben de onlara ulaşayım.

Birisi çıkar da Mecnun'un yükünü ben çekerim derse, gönül, ben iki katını çekerim diye içimden nara atar (Haykırır, bağırır).

Yusuf ‘um (Şems, Hazretleri), beni suçsuz olarak zindana korsa Yusuf gibi girerim zindana, çekerim yalnızlık (Kimsesizlik) kahrını (Derin üzüntüsünü, veya acısını).

Gönül (Kalpte oluşan duyguların kaynağı), derdinden baş çekerse, can, kahrına (Derin üzüntüsüne, veya acısına) doyarsa can da varsın-gitsin, gönül de;

Gönülsüz (Duygusuz), cansız (Ölü gibi) çekerim derdimi de, kahrını (Derin üzüntüsünü, veya acısını) da.

Senin miskler kokan eteğini gizlice tutar, çekersem miskten, amberden İki (Madde ve mana) dünyaya da dertler yağar, belalar yayılır.

Herşeyden haberi olan güzelimden bir haberdir, geliyor bana;

Şeker gibi dudaklarından bir şekerdir, ulaşıyor bana.

Her solukta, onun gül bahçesinden görülmemiş bir gül koparıyorum;

Her zaman, teru (Çok) taze bir fidandan teru (Çok) taze bir gül geliyor bana.

Şeker mi şekersin;

Şeker mi şeker.,

Ağzımda bir şeker var;

Bir başka şeker geliyor bana.

                         ***

DİVAN-I KEBİR 7 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİNHAZIRLAYAN: ABDULBAKİ GÖLPINARLI KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385

                        ***

Neler öğrendik;

1. Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerinin örtüsüne bürünmek istediğini öğrendik.

2. Mevlana Hazretleri sevdiğinin karşısına düzgün bir şekilde çıktığını, yol tuttuğunu öğrendik.

3. Kalpte oluşan duyguların kaynağı Şems Hazretlerine Mevlana Hazretlerinin arkadaşları gittiğini, kendisinin de gittiğini öğrendik.

4. Mecnunun aşktan çektiği yükün iki katını Mevlana Hazretlerinin çekmeye kendini hazırladığını öğrendik.

5. Mevlana Hazretleri aşık olduğunun kendisine kimsesizlik derin üzüntüsü ve acısını verince itirazı, şikayeti olmayacağını, canını, gönlünün gitmesine üzülmeyeceğini öğrendik.

6. Şems Hazretlerinin herşeyden haberi olduğunu, kensisini sevip bağlananlara şekerler bağışladığını, taze güller gönderdiğini öğrendik.

                          *

İşte böyle yaren;

Mevlana Hazretleri aklına, diline, gönlüne, hayaline kendisine sevgili olarak beğendiği Allah dostu Şems Hazretleri gelince kendisinde bir tatlılık oluştuğu öğrendik, anladık.

                          *

RAVLİ

DİVAN-I KEBİR 7-8 CİLT 4500 İNCİ BEYİT

(Mevlâna hazretleri Şems Hazretlerini anlatıyor)

4500. Kadehinle (Gösterdiklerinle) sarhoşum da o yüzden genişlik içindeyim böyle;

Seni seçmişim de o yüzden Tanrı seçmiştir beni.

Ne de töresi güzel bir bağ ki bütün halktan gizli.,

Yeşilliğinde gül gibi elbisemi yırttım ben.

O bağda gönüller (Kalpte oluşan duyguların kaynağını) kapan öylesine yüce boylu bir ağaç var ki (Şems Hazretleri).,

Ağaçtan yaprak dökülür gibi ayaklarına döküldüm-saçıldım.

Susayım, yeter artık.,

Zati o kulağıma söyle dedi de söyledim;

Ört, söyleme deyince de örttüm, söylemiyorum.

Her yan, Tebriz'li Şems'in yüzünden ışıklarla dolmuş.,

Ben de gölge gibi onun peşine düştüm, her yana dolaşmadayım.

O gülen gül, beni dikenle sançsa (Saplasa, batırsa) dayanırım.,

Dudakları cefa ederse dişlerimi sıkar, sabrederim.

Özerlik gibi yoksul gönlümü (Yoksul, muhtaç kalbindeki duygularının kaynağını) ateşlere yaksa ayaklarımı vura-vura oynarım, o yanışa dayanırım.

Çevgene (Golf sopasına) benzeyen saçları, beni uzaklara atsa, böylece secdeler ederek meydana kadar yuvarlanırım.

La’l (Kırmızı renkli kıymetli taş) dağda bulunur, inci acı denizde;

la'li, inciyi elde etmek için onu deler aşarım, bunuysa içer -somururum.

Boş bir ümide kapılayım da yoldan inciyi alayım, Bedahşan la'lini bırakayım.,

Bu, ne olmuştur, ne de olur.

                          ***

DİVAN-I KEBİR 7 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİNHAZIRLAYAN: ABDULBAKİ GÖLPINARLI KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385

                         ***

Neler öğrendik;

1. Şems Hazretlerinin özelliklerini Mevlana Hazretleri tanıdıkça üstün, iyi, uygun bularak sevgili olarak seçtiğinden Allah’ın da Mevlana Hazretlerini seçtiğini öğrendik.

2. Halktan gizli seven ve sevilen Allah seçkinlerinin güzelliğin içinde hayretler içinde coşkun davranışlar yapacaklarını öğrendik.

3. Mevlana Hazretlerinin kalbinde oluşan duygularının kaynağını Şems Hazretlerin kaptığını, bağlı olduğu yaşamdan kendini kurtarıp Şems Hazretlerinin yaşam alanına geçtiğini öğrendik.

4. Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerinin söyle dediklerini söylediğini, ört üstünü dediği şeylerden konuşmadığını öğrendik.

5. Şems Hazretlerini kişinin iç âlemini bile aydınlattığından heryerin aydınlık olduğunu öğrendik.

6. Mevlana Hazretlerinin Şems Hazretlerinin her türlü davranışını hoşgörü ile karşıladığını ve sabrettiğini öğrendik.

7. Mevlana Hazretlerinin duygularını Şems Hazretlerinin yakıp yok etmesi karşısında bu acıya dayanıp Mevlana Hazretlerinin oynayacağını öğrendik.

8. Mevlana Hazretleri kendisini çevgenle uzaklara atan Şems Hazretlerinden çok saygı göstererek top gibi yuvarlanıp gideceğini öğrendik.

9. Mevlana Hazretleri değerli olanı elde etmek için her şeyi yapacağını öğrendik.

                          *

İşte böyle yaren;

Mevlana Hazretlerinin değerli olanı aldığını, daha değerlisini bulsa bile değerli olanı bırakmadığını öğrendik, anladık.

                         *

RAVLİ