DİVAN-I KEBİR 7-8 CİLT 2590 İNCİ BEYİT

(Mevlana hazretleri gönlü anlatıyor)
 
2590. Yazıklar olsun, eşeğim (Kaba, düşüncesiz) gitti elden;
Ansızın öldü eşeğim, .
Ama şükürler olsun ki eşeğin tersi (Pisliği) de uzaklaştı kapımdan.
 
Eşeklerin ölümü güç bir şey, fakat bana uğurlu geldi.,
Çünkü eşek uzaklaştı mı, İsa gelir, kucaklar beni.
 
Saman kalburunun peşinde ne kadar ömür harcadım;
Arık (Zayıf, cılız) eşeğim için ne kadar arıklaştım (Zayıfladım), eğrildim (Kocadım)...
 
Eşeğin bana yaptığını yırtıcı kurt yapamaz;
Onun derdiyle, onun gamıyle (Uğraşırken) ne kadar
Tanrı hakkı kaldı boynumda (Yapmam gereken Tanrı'ya ait işlerden geri kaldım).
 
Acılığım, hamlığım, horluğum, kötüye çıkmış adım-sanım, gönül kanı içişim...
Bunların yüzünden toprak başıma benim (Öleyim).
 
Benim hırsızım, beni ayırt edenim...
Beni yaratanım lütfeder (Büyüklüğünün, asaletinin gereği iyiliği, yardımı), görür beni;
Görüşünle mumu söndürürsün (Mumun ışığından daha aydın olunca mumun ışığı görünmez) de göz verirsin, görüş ihsan (Bir olay, varlık veya düşünce üzerinde fikir verirsin, yargı oluşturur aydınlatırsın)  edersin sen.
 
Cefa etmeye (Yasaya veya vicdana aykırı olarak kötü duruma, eziyete uğratmaya) kastın (Amacın, isteğin, maksadın) yok ama bir de gönlüme cefa etmeyi (Kalpte oluşan duyguların kaynağına) kurdun mu, vay gönlüme, vay gönlüme ...
Ah gönlüme, eyvah gönlüme.
 
Bana kestettin mi (Amaçladın mı) düşmanım sevinir...
Sonra da bu yüzden ya senin gönlün yaralanır, ya benim gönlüm.
 
Şaşırmış-kalmış, delirmiş-gitmiş gönlüm (Kalpte oluşan duyguların kaynağı)...
Kanlarla dopdolu bir ev benim gönlüm.
 
Noolur, bir seyretmek için zahmet çeksen de geliversen gönlüme.
Şekerler yemiş gönlüm (Kalbimde oluşan duygularımın kaynağı tatlılaşmışken);
Kemerler kuşanmış (Hizmet etmeye hazır) gönlüm...
Seher çağlarında (Sabahın güneş doğmadan önceki zaman) her yana gitmiş benim gönlüm.
                             ***
DİVAN-I KEBİR 7 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN
HAZIRLAYAN: ABDULBAKİ GÖLPINARLI
KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385
                            ***
Neler öğrendik;
1. Kaba düşüncesiz yakın kişinin ölümüne üzüntü duyulsa da pisliğini temizlemekten, kokusunu çekmekten kurtulunacağını, Allah dostunun yakına geleceğini öğrendik.
2. Kaba ve düşüncesiz kişi için harcanan zaman ve emeğin insanın belini bükeceğini, onun saldırgan tutumunun vahşi hayvanlarda bile olmadığını, kaybettirdiği zamanın Allah hakkı için yapılacak hizmetlerden geri bıraktığını öğrendik.
3. Acılığımızın, hamlığımızın, horluğumuzun, kötüye çıkmış adımızın kendi kendimizi cezalandırmak olduğunu öğrendik.
4. Allah acır da büyüklüğünün , asaletinin gereği iyilik ve yardım ederse göz ve görüş bağışlayacağını, bakınca benzerlerinden ayırma ve değerlendirme özelliği kazandıracağını öğrendik.
                           *
İşte böyle yaren;
Allah yok etme, ezme, perişan etme, mahvetme istediği zaman derin üzüntü veya acı, sıkıntı içinde kalacağımızı öğrendik, anladık.
                           *
RAVLİ

DİVAN-I KEBİR 7-8 CİLT 2580 İNCİ BEYİT

(Mevlana hazretleri Şems Hazretlerini anlatıyor)
 
2580. Gerçekten de ne hoşsun a sevgili;
Vefa yayını (Sevgiyi sürdürme, sevgi, dostluk bağlılığını) çekersin sen..
İki (Madde ve mana) dünyada da senin gibi bir güzel gören var mı hiç?
 
Onunla eşit oynayamam ama gene de el atayım ona...
O taşa vurayım şişeyi;
Şişe kıranın kuluyum zati.
 
Fil, cefa hortumunu (Yasa ve vicdana aykırı olarak zarar uğrayanları) Kabe'ye (Sıkıntılı bir durumda yatdım umularak başvurulan yere) döndürdü;
Ben, Tanrı’nın Ebabiline (Ka'be'yi yıkmaya çalışanları yok eden kuşa) benziyorum:
Her gergedana (Kendi kendine yaşayana) yardımcıyım ben.
 
Her aynanın (Şekli değiştirmeden yansıtan) cilasıyım;
Her sağ cenahın Rüstem'iyim (Yenilmez savaşçısıyım);
Her aça gücüm-kuvvetim (Doyurmaya yeter);
Her topluluğun yıldızıyım (Bana bakarak yönlerini bulurlar) ben.
 
Her boyun-posun (Gür ve uzun) topluluğun:
Her yüzün-gözün anlamıyım (Bir kelimeden, bir sözden, bir davranış veya olgudan anlaşılan şey, bunların hatırlattığı düşünce , manayım) biricik Tanrı lütfunun (Büyüklüğünün, asilliğinin gereği olarak yaptığı iyilik ve yardımın) gölgesiyim (Tanrı ışığının yakıcılığından koruyucu, uzayan ve kısalan karanlık kısmıyım)...
Her iyinin-kötünün Kabe'siyim (Ziyaret ettiği yerim) bağın-bahçenin dadısıyım (Bakıcısıyım) ben.
 
Kimi kötü huylu ateş olur, her yanı yakar-yandırır..
Güzel yüzlü oldu mu da benim Huten dilberim (Çin surlarına yakın Türk bölgesinin alımlı güzeli)  olur-gider.
 
Sen, böylesine şaşı bakarsan  (Bakışını bir noktada toplayamazsan, biri iki diye görür tanımlarsan) kaseyi kırarsın (Sağlam iş yapamazsın), testiyi dikersin başına, içersin...
Hiçbir şeye muhtaç olmayanın adalet gölgesiyim (Uygun düşeni,  hakkını veren doğru kişiyim);
Herşeyi uygun dokurum (En ince noktalarına kadar özen göstererek, emek vererek ortaya çıkartanım) ben.
 
A padişahlar padişahı, a dünya güzellerinin başı, ağız açıp söylemediklerimi lütfeder (İyilik eder) de anlatırsan hoş olur;
Vakti geldi çünkü.
-
Kendimi görmem için bir ayna cilalıyor (Öz eleştiri için hazırlıyor) bana..
Ah bu toprak bedenimden;
Daha da bulanık gönlümse (Kalpte oluşan duygularımın kaynağım), kara mı, kara.
 
Gece geçti de şu gönlüm, balçıktan arınmadı gitti.
A bana şarap sunacak sakıym nerde (İnsan ruhuna Allah'ı sevdiren Allah nuru saçan)  kızıl kadehim benim (Tanrı şarabı konacak kadehim nerde) ?

                             ***

DİVAN-I KEBİR 7 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN

HAZIRLAYAN: ABDULBAKİ GÖLPINARLI

KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385

                            ***

Neler öğrendik;

1. Şems Hazretlerinin hoş, sevgiyle bağlı, dost, madde ve manada görüş sahibi olduğunu öğrendik.

2. Mevlana Hazretlerinin Şems Hazretleri ile oyun oynamayacağını fakat kayıtsız kalmayacağını, içindekileri dökmesi için de kırmaktan çekinmeyeceğini öğrendik.

3. Kanuna ve vicdana aykırı davranışlarla Kâbeye hücum edildiğini, hücum eden ne büyüklükte olursa olsun Mevlana Hazretlerinin bu yıkıcıları gökten attığı taşlarla yok ettiğini öğrendik.

4. Mevlana Hazretleri ayna gibi ışığı, görüntüyü değiştirmeden yansıttığını, iyi işlerin yenilmez kahramanı olduğunu, her yoksulun ihtiyacını gördüğünü, her topluluğun Hazrete bakarak yönlerini tayin ettiğini öğrendik.

5. Her bakan gözün anlamlı bakmasını, Tanrı ışığını ilk karşılayan olduğunu, gölgesine sığınanları yanmaktan koruduğunu öğrendik.

5. Mevlana Hazretleri her iyinin veya kötünün bir şeyler umdukları kişi olduğunu, güzelliklerin yetişmesinde olan bakıcı olduğunu öğrendik.

6. Kötü huylu ateş olmaktan vazgeçip güzel yüzlü oldu mu güzel Türk olarak sahip olacağını öğrendik.

7. Bakışımızda, sözümüzde  rakamsal artışlar yaparsak değerli taşıdıklarımızı döküp saçacağımızı, hiçbir şeye muhtaç olmayan Mevlana Hazretlerinin adaleti sağladığını, uygun hükümler ve yaptırımlar verdiğini öğrendik.

8. Mevlana Hazretleri yaptıklarını Şems Hazretlerinin  anlatmasını istediğini öğrendik.

                           *

İşte böyle yaren;

 Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerinin Tanrı şarabıyla, olanları gösteren kadehiyle gelmesini beklediğini öğrendik, anladık.

                           *

RAVLİ

DİVAN-I KEBİR 7-8 CİLT 2570 İNCİ BEYİT

(Mevlana hazretleri Şems Hazretlerini anlatıyor)
 
2570. Çalgı düzenlendi, neşe doğdu mu canlar tazelenir.,
Küpün ağzı açıldı ya, ağzındaki balçığı uzaklaştırayım küpten.
 
Halil (Samimi dost) olmuşum ya, ateşkedeye (Ateşe tapanların ibadet yerine) aşıkım, cana, akla aşığım, putun şekline de düşman.
 
Güneş, Koç burcuna eş oldu (Mart ayının son haftasında olan burç zamanı, işe başlamanın, önemli kişileri görmenin, yolculuk etmenin iyi olduğuna inanılır);
 
Bahar geldi, sevda (Güçlü sevgi, aşk) işine girişme çağı artık...
Gönlümün (Kalpte oluşan duyguların kaynağından) kanı kaynıyor (Coşkunluk ve kıpırdamalar başladı), bedenimdeki kar eriyor, su kesiliyor.
 
A parlak Ay dedim;
Neden eriyip gitmedesin?
Gönüle (Kalpte oluşan duyguların kaynağına) tutuldum, bir güzel yüze aşığım dedi.
 
Öylesine birine aşığım ki kulağımdan tutmuş, çekip sürümede (İstediği yer zola götürmede) beni..
Bütün bedenim sanki bir kalkan;
Her yanıma oklar gelip vurmada.
 
Şu gürültünün içindeyim, belalara uğramışım ama şükür denizine dalmış-gitmişim...
Yolculuğa tutsak olmuşum ama yerimin-yurdumun kokusuyla terü (Çok) tazeyim.
 
Sevgiliyle buluşmuştum, güzelliğine dalmıştım..
Kaza, bir olmayacak yazıdır, okudu, düzenlerle ayrılık koydu araya.
 
Bedenimde bir damar oynayıverse de a benim çene topağı tatlı mı, tatlı padişahım;
Yurduma doğru uçarak koşsam.
 
Her solukta duyulan o güzel kokusu, o kulağımı çekmek isteyişi, o benim selvimin (Uzun, düzgün vücutlum), yaseminimin sakıysi (İnsan ruhuna Allah'ı sevdiren, Allah nuru saçan), bir akarsu yaptı beni.
 
Ya'kub'a (Güzel Yusuf'un babasına) yoldaş oldum;
O güzele fitne (Karışıklık, kargaşa) kesildim...
Can Yusuf'u lütfetti de (Bağışladı da)  gömleğini armağan gönderdi.
                             ***
DİVAN-I KEBİR 7 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN
HAZIRLAYAN: ABDULBAKİ GÖLPINARLI
KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385
                            ***
Neler öğrendik;
1. Mevlana Hazretlerinin öğretisinin tamamlanmadığını, daha anlatacaklarının olduğunu, neşe içinde Mevlevileri olgunluğa ulaşmalarını sağlamak için çalışacağını öğrendik.
2. Mevlana Hazretlerinin cana ve akla aşık olduğunu, şekle düşman olduğunu öğrendik.
3. Mart ayının son haftasının yörenin bahara giriş yapraklarla, çiçeklerle süslenme hevesiyle hareketlendiğini, bizi de bu havaya uymamız gerektiğini öğrendik.
4. Mevlana Hazretleri Allah yakını Şems Hazretlerine aşık olmasıyla aşk yolunda zorlu değişimlere uğradığını, sonuçta çok taze bir hale geldiğini öğrendik.
5. Mevlana Hazretleri  Şems Hazretlerinin yüzüne bakmaktan doyamadığı bir zaman da araya ayrılık girdiğini öğrendik.
6. Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerini çok özlediğini, bu ayrılığın özlemiyle doğal akıntıya bıraktığını öğrendik.
                           *
İşte böyle yaren;
 Şems Hazretleri her ne kadar kendisini göstermesede var olduğunu, etkisinin ve yetkisinin devam ettiğini kendine ait olanı hediye ederek bağın kopmadığını gösterdiğini öğrendik, anladık.
                           *
RAVLİ