DİVAN-I KEBİR 7. CİLT 640 İNCİ BEYİT

(Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerini anlatıyor)
                                               
640. Kapısız, damsız (Çatısı olmayan) mezarı (Dünyayı) yurt edinmişsin a kapıda, damda yüzlerce nazla salınıp koşan dilber.
 
Nerde kaşlarının cilvesi, nerede gözlerinin süzgün bakışı?
A her ikisine de ölümün kötü gözü değen güzel.
 
A eli, aziz (Ermiş, eren) kişilerin öpüş yeri olan;
Eli kesilmiş (İş yapamaz) bir halde yokluk elinde kalmışsın.
 
Gönül kuşun, gökyüzüne uçmuş, tuzağı yırtıp kurtulmuşsa bunların hepsi de kolay.
 
Can (Yaşam), esenliğe (Sağlığa, afiyete, sıhhate, korkudan, tehlikeden eminliğe) kavuşursa şekil eksik olmuş, ne çıkar?
Ayak kurtulduktan sonra çizme yırtılmış, ne olur ki?
 
A can lezzetinden (Zevkinden) haberi olmayan, can, şu bedenden kurtulursa yüzlerce şükreder.
 
Nerde çamurlu suyun tadı, nerede Ab-ı hayatın (Ölümsüzlüğün) tadı, nerde gök kubbe, nerede kubbe şeklindeki dam (Çatı)?
 
Yarabbi, ne tılsımdır bu ki şu boz bulanık ( Çok bulanık) cehennemin dibinde oturuyoruz da o ölümsüzlükten tiksiniyoruz.
 
Gökler haset ediyor, melekler secde ediyor bize;
Fakat pis himmetimiz (Beğenilmeyecek zararlı çalışmamız, boşa emek vermemiz, sonuçsuz gayretimiz) yüzünden de şeytan bile kaçıyor bizden.
 
Söze yum ağzını (Sus, konuşma), dudak şarabını iç de mahmur gözler, gördükleri şeyleri hikâye etsin.
                         ***
DİVAN-I KEBİR 7 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN
Hazırlayan: Abdulbaki GÖLPINARLI
KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385
                        ***
Neler öğrendik;
1.    Dünyayı yurt edinmiş, sonraki hayatı düşünmeyen güzel de olsa, eli öpülen çok değerli kişi de olsa ölümün eline düşeceğini, bir şey yapamayacak duruma geleceğini öğrendik.
2.    Dünyada yaşarken gönlünü gökyüzüne uçuran, dünya tuzaklarından kurtulan kişinin can esenliğine kavuşacağını, üzüntülerden kurtulacağını öğrendik.
3.    Canımızı bedenimizin hapsinden kurtarıp yüce makamlara yükseltmek gerektiğini öğrendik.
4.    Tat almamız sadece yiyeceğe bağlı kalmaması gerektiğini, ölümsüzlüğün, gök kubbenin tadını da almamız gerektiğini öğrendik.
5.    Ölümsüzlüğü kazananı göklerin kıskandığını, meleklerin secde ettiğini, şeytanın kaçtığını öğrendik.
            *
İşte böyle yaren;
Söz söylemeyi bırakıp aşk şarabı olan Tanrı şarabından içerek sarhoş olmamız, mahmurluğumuzda gördüklerimizi hikâye etmemiz gerektiğini öğrendik, anladık.
(Yaren aklın başındayken seni sarhoş edip aklının birden anlayamayacağı, kavrayamayacağı sırlar öğretilir, kendine gelince bunları hatırlayamazsın ama çok önemli bilgiler edindiğin için sevinç duyarsın, sonra sırları yavaş-yavaş hatırlar yaşamında kullanırsın)
                     *
RAVLİ

DİVAN-I KEBİR 7. CİLT 630 İNCİ BEYİT

(Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerini anlatıyor)
                                               
630. Senin (Şems Hazretleri) aynan (Seni sana gösteren) biziz, böyle olduğu halde adamı eğri-büğrü (Çarpık) gösteren kötü bir ayna olmaktan utanmaz mısın?
 
A kendinden (Yeteneklerinden, gücünden, güzelliklerinden) haberi olmayan, gönlünün aksi (Görüntüsü), canların (Mevlevilerin) yanaklarına vurdu da güller açıldı, gül bahçeleri yeşerdi.
 
Yüzlerce can, sana kul-köle (Tam bir doğruluk ve özveri ile bağlanarak bütün istekleri yerine getirmeye hazır) olmuş;
Sense bir halayık cağız gibi her solukta süslenip pazara koşuyorsun.
 
A canı, tasalarla (Üzüntülü düşünce durumunda olup) yay gibi iki büklüm olmuş kişi, gökyüzünde, senin güzelliğinin neşesiyle düğün-dernek var.
 
Yüzlerce çeşit nimet harmanı (Yaşamak için gerekli iyilik, bağış), sana armağan çekilmede (Sende toplanmada);
Sense bir tek tohum için (Bunca verilen, elinde olanı görmezden gelip) şu tuzağa uçmuşsun (Hızlıca gitmişsin).
 
A aşk sözünü duymuş kişi;
Bir de aşkı gör.
İşitmek nerededir, görmek nerde?
 
Dün gece seni süsleyip bezeyenin (Daha güzel, daha göz alıcı, daha hoş görünmeni sağlayanın) aşkıyla kalk, sen de bu gece yalnızca aşkın halvet (Sevgililerin buluştuğu) yurduna (Yere) gel.
 
Tebrizli Hak (Adalet) Şems'i (Güneşi) padişaha nasıl sabredilebilir?
Ey ölümsüz Ab-ı hayat, ey ölümsüzlüğü tatmış padişah.
                         ***
DİVAN-I KEBİR 7 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN
Hazırlayan: Abdulbaki GÖLPINARLI
KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385
                        ***
Neler öğrendik;
1.    Şems Hazretlerine kendisini en iyi analiz eden, göremediklerini görüp doğru olarak söyleyenin Mevlana Hazretlerinin olduğunu öğrendik.
2.    Şems Hazretlerinin kendi etkilerinin tamamından haberi olmadığını, güzel etkisinin onu sevenlerin yanaklarında güzellik olarak belirdiğini öğrendik.
3.     Şems Hazretlerini âşık olanın çok olduğunu, hazretin sevenlerini dikkate almadan başkalarına kendini beğendirmeye çalıştığını öğrendik.
4.    Şems Hazretlerinin güzelliğinin neşesiyle gökyüzünde düğün-dernek olduğunu öğrendik.
5.    Aşk sözünü duyan kişinin yetinmemesi aşkı sevmek, anlamak, kavramak gerektiğini öğrendik.
6.    Aşkın alanına gitmek orada sevgili ile buluşmak gerektiğini öğrendik.
            *
İşte böyle yaren;
Şems Hazretlerinin adaletli davranan olduğunu, güneşin etkilerini gösterdiğini, ölümsüzlüğü tatmış yüce kişi olduğunu bilenlerin onu görmek, tanımak için acele ettiklerini öğrendik, anladık.
                     *
RAVLİ

 

 

DİVAN-I KEBİR 7. CİLT 620 İNCİ BEYİT

(Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerini anlatıyor)
                                               
620. Söyleyin kimdir bu ki varlık âleminde ondan (Allah’tan) başka kimsecikler yok;
Bir padişah ki kalkmış, kapıcısının kapısına gelmiş.
 
Kimdir bu ki böyle bir kerem (Soyluluk, ululuk, büyüklük, asalet) sofrasını açmış gene;
Güle-oynaya dostları çağırmaya gelmiş.
 
Elinde, yok - yoksul kişinin önünü-sonunu yapıp yıkan alın yazısı bir kadeh (Olanları görecek ekranı) yapan var;
Bir kadeh ki içindeki üzüm suyundan renk gelmiş hünnaba (Kabuğu kırmızı-kahverengi arası renkli meyve) bile.
 
Bütün gönüller tir-tir titremede, bütün canlar sabırsız;
O titreyişin bir zerreciği de cıvaya düşmüş.
 
Kula gösterdiği o yumuşaklık, o lütuf  (Önem verilen, sayılan birinden gelen iyilik ve yardım) var ya hani:
İşte o yumuşaklıktan, o lütuftan bir parçacığı da sincap postuna nasip olmuş.
 
Aşkın kuruluğu-yaşlığı olan o feryattan-iniltiden, o gözyaşından bir ıslak nağme de dolaba (Su değirmeninin dönüşünden çıkan sese) verilmiş.
 
Aşkın koltuğunda bir deste anahtar var;
Kapıları açmaya gelmiş.
 
A gönül kuşu, avcı kanadını kırdıysa gam yeme:
O tüy, mızrap olmuş;
Kurtulur artık gönül kuşu tuzaktan.
 
Sus, görünür örnekler göstermek, edebe aykırıdır;
Yoksa edeplere alt bahisler kulağına değmedi mi senin?
 
Bütün varlık âleminden seçtiğimiz güzel, biz seni seçmişiz, sende tutmuş, bizi bırakmışsın da kendine dalmışsın, kendine bakmadasın.
                         ***
DİVAN-I KEBİR 7 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN
Hazırlayan: Abdulbaki GÖLPINARLI
KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385
                        ***
Neler öğrendik;
1.    Varlık âleminde Allah’ın tek olduğunu, yarattığı âlemdeki kullarının yanına gelip asilliğini, büyüklüğünü göstermek için sofrasını açtığını öğrendik.
2.    Allah’ın kullarının önünü-sonunu yapıp-yıkan alın yazısını gösteren kadehin olduğunu, dostlarına renk verecek içeceğin içinde olduğunu öğrendik.
3.    Allah’ın yumuşak davranıp kullarının yanına gelmesiyle bütün gönüllerin titrediğini öğrendik.
4.    Allah’a aşık olana anahtarlar verdiğini, gizli kapıları, sır kapılarını açacak anahtarlar olduğunu öğrendik.  
5.    Dünya yaşamından zarar gören aşığın üzülmemesi gerektiğini, çok kuvvetlenip tuzaklardan kurtulacağına öğrendik.
6.    Çok görünür örnekler vererek inandırmak edebe aykırı olduğunu, inananın yaşayarak göreceğini öğrendik.
            *
İşte böyle yaren;
Allah’ın yarattıkları güzellerden bir güzeli olan Şems Hazretlerini seven Mevlana Hazretleri sevdiğinin kendisinden ayrı olmasından üzüldüğünü öğrendik, anladık, öğrendik.
                     *
RAVLİ

 

DİVAN-I KEBİR 7. CİLT 610 İNCİ BEYİT

(Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerini anlatıyor)
                                               
610. Ya bütün canlara can olan gayb şeklidir;
Yahut da ışıklar âleminden bir meşale gelmiştir.
 
Periler padişahım seyret, Süleyman Peygamber’den, uçup giden hudhudu (Konuşan kuşu) istemeye gelmiş.
 
Dünya güzelleri, onun ardından yenlerini-yakalarını yırtmışlar;
Akıl kadısı, onun yüzünden gönülsüz, sarıksız kalmış.
 
O Mirrih'e (Merih yıldızına) benzeyen kanlar dokucu gözlerin heybetinden Mirrih bile adalet dilemek için gökten inmiş.
 
Onun öldürdüğü her dirinin kan pahasını vermek, altınlar döküp saçmak için de altın çuvalı getirmiş.
 
Onun ilk kan pahası, elindeki kadehtir, andır-durudur, çek onu;
Sırlar âleminden gelmiştir o.
 
"A ziyalara düşmüş, zarara uğramış insan";
sus;
Buluşma gül bahçesinden sözler söylemeye başladı o.
 
Bu gece yarısı, ay ışığı gibi gelip çatan kim;
Aşk peygamberi mi ki mihraptan (Camilerde kıble istikametini gösteren yerden) çıkagelmiş?
 
Bir meşale getirmiş de uykuyu ateşlere atmış;
Uyumayan padişahlar padişahından gelmiş o.
 
Kimdir bu ki şehre böyle bir gürültüdür, salmış, yoksulun harmanına sel gibi gelip çatmış.
                         ***
DİVAN-I KEBİR 7 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN
Hazırlayan: Abdulbaki GÖLPINARLI
KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385
                        ***
Neler öğrendik;
1.    Görünmeyen âlemden gelip kendisini gösteren Allah dostlarına veya ışıklar âleminden önümüzü aydınlatacak ışık gelince Mevlevilerin canlarına can kattığını öğrendik.
2.    Aşk toplantısına Kur’anda adı geçen peygamberlerin yaşam öykülerinin gerçek olduğunu göreceğimizi öğrendik.
3.    Dünya güzelleri Şems Hazretlerinin güzelliğini görenin aklını yitirip coşkunluğa başlayacaklarını öğrendik.
4.    Şems Hazretlerinin gözlerinin heybetli bakış sahibi olduğunu öğrendik.
5.    Şems Hazretlerinin ölmeden önce ölünüz hadisi yerine getirene canlar bahşettiğini, kaybettiklerinden daha çoğunu verdiğini öğrendik.
6.    Şems Hazretlerine aşk yüzünden zarara ziyana uğramış kişinin susup gül bahçesinde söylediği sözleri dinlemesi gerektiğini öğrendik.
7.    Şems Hazretleri gariplerin, yoksuların toplandığı yere geldiğini öğrendik.
            *
İşte böyle yaren;
Şems Hazretlerinin Allah’ın yanından uyumadan bekleyenlerin topluluğuna geldiğini Mevlana Hazretlerinden öğrendik, anladık.
                     *
RAVLİ