DİVAN-I KEBİR 5. CİLT 2320 İNCİ BEYİT

(Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerini olan aşkı anlatıyor)

2320. Bu harem yerinde (Özel yerde), savaşıp durmada, inatlaşıp (Direnip) yatmadasın a sabır (Olacak veya gelecek bir şeyi telaş göstermeden beklemedesin);

Gâh lalasın (Eğitim, öğretim, bakım yapansın), gâh edepsizin biri.

A güneş (Şems Hazretleri), ne sınırın görünmede, ne bir terazinin gözüne sığıyorsun.

A Ay (Karanlıkta kalanları aydınlatan), hele bir, kendini tanı;

Ay sonlarında bir kıla dönmüyor musun sen?

A Zühre (Güzellik ve zarafet), hele bir, çarşafa bürün;

Edebin (İyi ahlakın, inceliğin, terbiyen) yok, kahpe (Dönek) bir kadınsın sen.

Ey olgun aşk, sen gel;

Tanrı zatının ışığısın yahut da O’sun (Tanrının kendisisin) sen.

Bu yolda, ayağım kalmadı benim (İlerleyemiyorum), dizimde de diz denecek hal (Güç) kalmadı.

Gemi gibi gönlümün yanına yatayım da gideyim bâri

A gönlüm, senin de binlerce yanın (Sağın, solun) var.

Sarhoş, kendinden geçmiş bir halde, sağa-sola yalpa vurarak gidiyorsun;

Sağsız-solsuz yere doğru yelip-yortuyorsun (Aceleyle, telaşlı bir biçimde koşuyorsun).

Canın ne sağı var, ne solu;

Bir koku alabiliyorsan canın kokusunu alabilirsin ancak.

O şeker yüzlüden yüz çevirdin mi, istersen şeker kamışı (Öz suyunda şeker olan) ol, bil ki kötü huylusun (Ruh özelliğin istenilen ve beğenilen nitelikte olamayan, hoşa gitmeyen, fena, iyi karşıtı).

                       ***

DİVAN-I KEBİR 5 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN

Hazırlayan: Abdulbaki GÖLPINARLI

KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385

                        ***

Neler öğrendik;

1.    Şems Hazretlerinin ölçüye sığmayacak kadar büyük ve sınırsız olanaklara sahip olduğunu öğrendik.

2.    Şems Hazretlerinin özgür kişilikli olduğunu, özgürce istediğini yaptığını, sorumlu tutulmadığını öğrendik.

                     *

İşte böyle yaren;

Allah dostu Şems Hazretlerinde yakın davranmayan, ilgisini kesenin kötü huylu olduğunu öğrendik, anladık.

                   *

RAVLİ

DİVAN-I KEBİR 5. CİLT 2310 İNCİ BEYİT

(Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerini olan aşkı anlatıyor)

2310. Sen, kadeh oldun mu zehir, şarap kesilir;

Senden gelince zulüm (Yasaya vicdana aykırı olarak kötü duruma düşmek), lütuf (Önem verilen, sayılan birinden gelen iyilik, yardım) olur, ihsan (İyilik) olur.

Yeter göreyim, susayım da daha fazla seni anayım;

Amma her anış, seni anmak, her hatırlayış, seni hatırlamak (Anımsamaktır) zaten.

Sarhoşsun, âşıkça sözler söylüyorsun;

Garip (Gurbette yaşayan) misin sen, yoksa bu köyden misin?

O büyücü gözlerine karşı büyücülüğe kalkışmak, nasıl olur da haram olmaz?

Ay değirmisi (Yuvarlak yüzü) bile yüzünü görünce noksanını bilip utanıyor;

İş böyleyken Zühre (Ahmaklık, cahillik, pintilik, korkaklık, cimrilik, tembellik, kafasızlık, yalan ve fenalık), nasıl oluyor da edebe (İnceliğe, terbiyeye)  riayet etmiyor? (Uymuyor).

Ne fayda verir öğüt, âşıklara?

Onları sel götürdü-gitti;

Yürü, ne arıyorsun sen?

Bizim güzelimizden ne anlarsın sen?

Biz, o yandanız (Mana yanında), sense bu yandansın (Madde yanında).

Onun masalıyla elden çıktık biz; ne diye el yumazsın (Yıkamazsın-Vazgeçmezsin) bizden?

 Mademki dostun çevgeni (Golf sopası) önünde bir topsun;

Aşk meydanına secde (Yere çok eğilerek) ederek yürü.

O Türk’e benzer (Güzel) gözlere karşı kulsun (Sevgiyle bağlanmışsın), Hintli (Çirkin), en aşağı bir kölesin sen.

                       ***

DİVAN-I KEBİR 5 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN Hazırlayan: Abdulbaki GÖLPINARLIKÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385

                        ***

Neler öğrendik;

1.    Şems Hazretleri ne yaparsa yapsın sonuçta faydamıza olduğunu öğrendik.

2.    Şems Hazretlerini görmenin, düşünmenin büyük hediye olduğunu öğrendik.

3.    Şems Hazretlerine karşı söz ve davranışlarımızda terbiyeli bir yaklaşım göstermemiz gerektiğini öğrendik.

4.    Şems Hazretlerinin güzelliğini her gözün, her aklın anlayıp değerlendiremeyeceğini öğrendik.

5.    Şems Hazretleri kendine sevgi ile bağlananları yönlendirdiğini, yücelerde toplanan Allah dostlarının yanlarına gidecek seviyeye getirdiğini öğrendik.

                     *

İşte böyle yaren;

Aşk yolunda Allah dostuna sevgiyle bağlanıp dostluğunu devam ettiren kişinin kendini yetiştiren kişiye teslim olması ve hizmete hazır olması ile arzu ettiği makamlara ulaşma imkanı bulacağını öğrendik, anladık.

                   *

RAVLİ

DİVAN-I KEBİR 5. CİLT 2300 İNCİ BEYİT

(Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerini olan aşkı anlatıyor)

2300. Âşıklardan şartı-şurtu (Her türlü koşulu, kuralı) kaldır;

Onların hallerini zaten bilirsin sen.

İster Tanrı tarafından takdir edilmiş (Beğenilip değer verilmiş) olsun, ister Şeytanın düzeniyle (Hilesiyle) kurulmuş bulunsun, âşıkların yollarından kaldır tuzakları.

Kaldır da şu davada yüzüm kızarsın (Utanılmaya sebep olayım);

Çünkü sen, Tanrı gibi buyruğu lâtif  (Yumuşak, hoş, ince bir güzelliği olan) bir ersin (İşini iyi bilen, yetenekli yiğit kişisin).

A Tebrizli Şems, baştanbaşa rahmetten ibaretsin (Suçu bağışlayan, merhamet eden, acıyan kişisin) ;

Çünkü rahman sıfatlarının (Her canlıya ihtiyaçlarını veren) sırrısın sen.

İrademi (Bir şeyi yapıp yapmamaya karar verme gücünü, istencimi) sana vermişim, dileğim sensin;

Kulunum-kölenim (Tutkulu sevgiyle sana bağlanmışım, dostluğumu devam ettiriyorum, karşılık beklemeden hizmet ediyorum), padişahım sensin çünkü.

Gönül, iradesini (İsteklerimi senin isteğine bırakmışım) sana vermiş, seni istemekte;

Şu kapalı kapıyı açan sensin.

Senin ayağının bastığı toprağım, fakat bugün tozuyorum, havanda (Çevrende) dönüp duruyorum;

Yel (Rüzgâr), sensin çünkü.

Zahitliğim (Dine uygunluğun) şarap (Tanrı şarabı, cennet şarabı) içmek, savaşım kadehle (Araya girenle savaşıyorum);

Çünkü zahitlik de sensin bana (Dine senin sırlarınla uygunum), çalışıp çabalama da sen (Sana ulaşmak, yakınlığa kavuşmak).

Yaratılışım kötü, mayam kötü;

Fakat şükrediyorum gene de;

Çünkü yaratılışımda da sen varsın ancak, mayamda da sen.

Senin yarattığın, senin hoş gördüğün huy (İnsanın yaradılış ve ruh özelliklerin bütünü, mizacı, tabiatı), elbette güzeldir;

Çünkü bütün dilek, bütün istek sensin.

                       ***

DİVAN-I KEBİR 5 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN

Hazırlayan: Abdulbaki GÖLPINARLI

KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385

                        ***

Neler öğrendik;

1.    Mevlana Hazretleri Allah aşıklarının Allah’a ulaşmada istenilen şartları, bu amaca ulaşamasın diye kurulan tuzakları bozmasını Şems Hazretlerinden istediğini öğrendik.

2.    Şems Hazretlerinin Allah’ın yetki verdiği sırlara sahip güçlü bir kişi olduğunu Mevlana Hazretlerinden öğrendik.

3.    Mevlana Hazretlerinin gönlünü Tamamen Şems Hazretlerine verdiğini kabul edildiğini öğrendik.

4.    Ne olursak olalım samimi olarak düzelmek istersek Şems Hazretlerinin kabul edeceğini öğrendik.

                     *

İşte böyle yaren;

Şems Hazretlerinin değer verdiği her ne varsa güzel olduğunu, sevgiyle bağlanan, dostluğunu devam ettirenlerin dilek ve istekleri yerine getirecek yetki, kuvvet ve kudrette olduğunu Mevlana Hazretlerinin sözlerinden öğrendik, anladık.

                   *

RAVLİ

DİVAN-I KEBİR 5. CİLT 2290 İNCİ BEYİT

(Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerini olan aşkı anlatıyor)

2290. Yüzüm, safran gibi sarardı-soldu (Giderek daha soldu);

Kaptan (Su kabından) su boşalır gibi aktı gözyaşlarını.

Senin havanda (Bulunduğun çevre ve ortamı) yurt edinen gönlü koru;

Aşkınızdan başka bir yapıcı yok bana.

Düşmanlarımın gözleri gülmede, hâlime seviniyor (Sevdiği, değer verdiği terk etti diye seviniyor) onlar;

Niceye-dek (Ne zamana kadar) kardeşlerim, ağlasınlar bana?

A canıyla (Yaşamı ile) bütün dünyayı kavrayan;

Canınla her yanda hazırsın, yakınsın sen.

Yeni bir buyruk (Emir) ver, zamanın padişahısın.

Yeni bir para bastır (Otoriteni herkese hissettir, yaygınlaştır), sultansın sen.

Âlemde, şartsız-kayıtsız buyruk, senin;

Buyruk sahipleri kalıptır (Yenilikten uzak, özgün olmayanlardır), can sensin.

Padişahların, rüyalarında aradığı, kolaylıkla senin eline geçti.

Bütün kuşlar, senin yemini yer (Sözler haberler senden kaynaklanır);

Sen, onların arasında devlet kuşusun (Tanrının yetkili kıldığı, sırlarını bağışladığı, ilmiyle, kudretiyle desteklediği, yetki verdiği kişinin sözlerini doğruladığı, isteğini kendi isteği olarak gerçekleştirdiği, diğer insanların kabul ederek boyun eğdiği erdem ve ölümsüzlüğe kavuşturmaya insanları yönlendirme ve yöneltme makamı olansın).

Devlet sayvanın (Bulunduğun yere gelenleri koruyucu etkin), başımızın üstünde yüceldi (Saygı duyacağımız duruma geldi);

Çünkü sen, özden-öz, tam insansı, insanlıksın.

Hatta hayvanlık canına gönül versen (Değer versen) mülkün canından da yüce bir hâle gelir, meleğin canından da.

                       ***

DİVAN-I KEBİR 5 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN

Hazırlayan: Abdulbaki GÖLPINARLI

KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385

                        ***

Neler öğrendik;

1.     Aşık olunan Allah dostundan ayrı kalmanın insana çok üzüntü verdiğini öğrendik.

2.     Şems Hazretlerinin kendisini tutkuyla sevenleri korumasını Mevlana Hazretlerinin istediğini öğrendik.

3.     Dostları sevindirmek, düşmanları üzmek için Şems Hazretlerinin kendini, varlığını, devletini göstermesi gerektiğini Mevlana Hazretlerinin istediğini öğrendik.

4.     Şems Hazretlerinin tüm zamanda dünyaya hükmedecek yetki ve güce sahip olduğunu öğrendik.

5.     Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerinin gücünü gizlemeyip açıkça göstermesini istediğini öğrendik.

6.     Hayvanlarda bir can olduğunu, insanlarda hayvanlık canı olduğu halde birde insanlık canının olduğunu öğrendik.

                   *

İşte böyle yaren;

İnsanda Hayvanlık canının dünya ile uyumlu yaşamı sağlayan güç olduğunu, beslenme, barınma, giyinme, üreme işlerini yaptırdığını;

İnsanda ikinci bir canın olduğunu, Allah’ı tanımak, görmek, Allah’ın varlığında yok olup Allah ile birlikte yaşama kuvveti ve olanağı veren can olduğunu öğrendik, anladık.

                   *

RAVLİ