DİVAN-I KEBİR 4. CİLT 1800 İNCİ BEYİT

(Mevlana Hazretleri Şems Hazretlerine nasıl davranmamız gerektiğini anlatıyor)

                              

1800. Kirpiklerinde gönüllere müjdeler var amma a âşıklar, gene de çekinin ondan, gene de çekinin (Saygı, korku, utanma duygusuyla hareket et).

O, saman altında gizlenmiş, uyumuş sudur (Derinliğini, büyüklüğünü, niteliğini kestiremezsin);

Küstahça (Saygısız, kaba, terbiyesiz) ayak atma, yoksa gitti demektir başın.

Obur (Doymak bilmeyen olarak) görünüyorsun amma her çeşit uyanıklığın aslısın;

Onun uykusu yüzünden uyumuyorsun sen a oğul.

Senin yüzünden elbisemi yırtıp parçalayacağım;

Fakat sen bundan da daha kızgınsın, daha ateşlisin a kardeş.

Sirke içiyorsun da bal nerde diyorsun;

Elin zehirde de nerde şeker diyorsun.

Bir ömür boyunca canını sabunlayıp (Kaydırıp) durmadasın;

Yoksa canın yok mu senin?

Ne zamana dek aynamı cilalayacaksın (Parlatacaksın)?

Bari hiç olmazsa aynacıdan utan.

Tebrizli Şems’in denizine kaç da can (Aynanı cilalamasını bilmiyorsan orada) aynan cilalansın, güzelleşsin.

O Ay yüzlünün (Şems Hazretlerinin) kopardığı kavga-kıyamet yeter artık;

Dünyayı alt-üst etmesi yetişir artık.

Dilin gücü-kuvveti kalmadı anlatmaya, şaşırdı kaldı;

Böylece baş da dönüp duruyor.

                            ***   

DİVAN-I KEBİR 3 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN

Hazırlayan: Abdulbaki GÖLPINARLI

KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385

                            ***

Neler öğrendik;

1.    Şems Hazretlerinin herkes ile yakınlaşmadığını fakat herkese iyilik eden biri olduğunu öğrendik.

2.    Şems Hazretliğinin büyüklüğünü ve derinliğini gizlediğini, dikkatli yaklaşmamız gerektiğini öğrendik.

3.    Mevlana Hazretlerinin bizim yetişip adam olmamız için çok gayret sarf ettiğini öğrendik.

4.    Kötü halimizi kapatıp iyi gibi gözükmenin bize iyilik yapacakları şüphelere düşürüp vazgeçirdiğini öğrendik.

5.    Kendi durumumuzu olduğu gibi yansıtmamız ve başkaları bize baktığı zaman da kendilerini olduğu gibi görmesini sağlamamız gerektiğini öğrendik.

6.     Kendini olduğu gibi göstermekten çekinenlerin Şems Hazretlerinin öğreti ile parlak bir cana sahip olabileceğimizi öğrendik. 

                         * 

İşte böyle yaren;

Şems Hazretlerinin bu dünyada açık gizli yaptıklarını her gözün göremeyeceğini, her kulağın anlayamayacağını, her aklın kavrayamayacağını, düşüncenin ulaşamayacağını, bunlara ulaşan kişinin başı dönüp duracağını, sarhoş gibi davranacağını öğrendik, anladık.

                           *

RAVLİ

DİVAN-I KEBİR 4. CİLT 1790 İNCİ BEYİT

(Mevlana Hazretleri Aşkı ve tutkulu sevgiyi anlatıyor)

                              

1790. Dostcağızlar serkeş (Başkaldıran, kafa tutan) oldular da Tanrı, bu görüşüp konuşulacak kişilerden başka kişiler verdi.

Âşıklara bir başka ova, bir başka dolap verildi de aşk yeşilliğini mamur etti.

Aşk yaralarıyla dopdolu olan şu ciğerler, bir başka çengele asıldı.

Aşk, adını kötüye çıkarırsa gam yeme (Üzülme);

Aşkın başka adları-sanları var.

Kunduracı kızdıysa çaresi bulundu;

Sufilere (Kendilerini Allah’a adamış kişilere) başka nalınlar (Tahta terlik), başka ayakkabılar var.

Sufi söz, harf bilmezse bilmesin;

Aşk derdini anlatmaya başka bir kapı var.

Şemseddin’in (Dinin güneşi) havasıyla Tebriz tarafında başka edepler (Terbiyeler) öğrendim ben.

A başını dizine koyup dalan, a içyüzden her şeyi bile, tamamıyla haber kesilen.

Gözünün önünde herkesin sırrı, hiçbir şey örtülü değil sana;

A göze, o görüşe aferinler olsun.

Kan denizidir o, göz değil;

A gönül, çekin o gözün açacağı yaradan, çekin (Saygı, korku, utanma duygusuyla hareket et) .

                            ***   

DİVAN-I KEBİR 3 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN

Hazırlayan: Abdulbaki GÖLPINARLI

KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385

                            ***

Neler öğrendik;

1.    Başkaldıran, asi, serkeşlik yapanlara Tanrı’nın kendi dostlarından ayırıp başka konuşacak kişiler vereceğini öğrendik.

2.    Tanrı’nın âşıklara normal insanlardan farklı güzellikler, gıdalar verdiğini öğrendik.

3.    Âşık kişinin halk adını kötüye çıkarsalar bile onlara başka yerde iyi ve güzel isimle tanındıklarını, hitap edildiğini öğrendik.

4.    Gidilecek yolun çok olduğunu, yolda kaybedilen bir ayakkabı yerine terlikle yola devam edileceğini, gidilecek yere kadar yokluğu bahane etmeden gitmemiz gerektiğini öğrendik.

5.    Tebrizli Şems Hazretlerinin Mevlana Hazretlerine toplumda bilinmeyen başka bir iyi ahlakı, inceliği, güzel davranışı tanıttığını, öğrettiğini öğrendik.   

                          * 

İşte böyle yaren;

 Şems Hazretlerinin bakması ile gizli olanlarımızı bildiğini, saklamaya çalışmamızın uygun olmayacağını, kendimizi onun bizi düzeltmesi için ellerine kendimizi bırakıp teslim olmamız gerektiğini öğrendik, anladık.

                           *

RAVLİ

DİVAN-I KEBİR 4. CİLT 1780 İNCİ BEYİT

(Mevlana Hazretleri tutkulu sevgiyi anlatıyor)

                              

1780. Oynayıp duran yemyeşil dallarına bak;

Seyret o dikensiz güllerinin güzelliğini.

Niceye bir seyre dalacaksın dünyadaki güzellikleri?

Dön de seyret onun sırlarını, hikmetlerini (Öğüt verici sözlerini).

Hayvanın, bitkinin tabiatındaki hırsa bak;

Sonra da onun tokluğunu, bol-bol verişini seyret.

Hırs da (Sonu gelmeyen isteklerin) ancak aşkın işidir, sanatıdır, tokluk da;

Aşkı görmediysen bari seyret işini-gücünü.

Renkten renge giren aşkı görmediysen ona gönül verip ağlayan aşığın betine benzine (Yüzünün şekline-rengine) bak.

Böyle güç bir satıcı olmakla beraber seyret onu parayla, parasız satın alanları.

Âşıklıkta, sevdada bir başka kapı açıldı;

O Yusuf’un güzelliğinde bir başka parlaklık var şimdi.

Müjdeler olsun aşk yolunun uyanık erlerine;

Dün gece bir başka rüya gördüm ben.

İsteyenlere şu sebeplerden başka sebepler hazırlandı artık.

Bulutlardan şarap yağmasa bile yaşayış başka bir abıhayat (Ölümsüzlük) elde etti.

                            ***   

DİVAN-I KEBİR 3 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN

Hazırlayan: Abdulbaki GÖLPINARLI

KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385

                            ***

Neler öğrendik;

1.    Doğanın güzelliklerini seyredip kalmamamız gerektiğini, bu güzelliklerin sırlarını, kendilerine ve diğerlerine hâkimiyetini ve kontrolünü öğrenmeye, yani Tanrı sanatını anlamak için çalışmamız gerektiğini öğrendik.

2.    Doğanın hiç bıkmadan-yorulmadan bol-bol verişlerini, bize sunmak için gayretlerini görmemiz gerektiğini öğrendik.

3.    Tüm bu değişimlerin, verimliliğin, cömertliğin kaynağının aşk olduğunu bilmemiz, bilemezsek-anlayamasak bile seyretmemiz gerektiğini öğrendik.

4.    Parayla satın alınamayacak güzelliklerin var olduğunu görmemizin ve anlamamızın gerektiğini öğrendik.

                          * 

İşte böyle yaren;

Aşkı tanıyanın, aşkla yaşayanın başka bir yaşayışa sahip olacaklarını, ölümsüzlüğü elde edeceklerini öğrendik, anladık.

                           *

RAVLİ

DİVAN-I KEBİR 4. CİLT 1770 İNCİ BEYİT

(Mevlana Hazretleri kötü göz sahiplerini anlatıyor)

                                                           

1770. Aslanların savaşından uzak olsun köpeğin (Aşağılık niyetlerle yaltaklanan veya davranışları kötü olan kişinin) gözü;

İsa’nın beşiğinden uzak olsun eşeğin g …. (Götü) (Pisliği kirletmesin)

Kötülerin gözleri, uçan bir oksa yalnızlık, gizlilik de onların oklarına kalkandır.

Fakat iyi gözle kötü göz karışıktır;

Kalp (Sahte) akçayı (Parayı) altından ayırt edemez herkes.

Onun zahitleri (Allah emirlerini yapan, yasaklarından kaçınan), çekecekleri ahları bile gizlerler, seher çağını, yalnızlık zamanını beklerler.

Fakat bu sarhoşlar, kendilerine malik (Sahip) değiller;

Tanrı’nın korumasından başka hiçbir şeycikleri yok onların.

Çok yel estirme, güzellikten, iyilikten laf etme;

Yel, göze çer-çöp sokar.

Yanağına gizli-gizli bak;

Gözünü aç, seyret mahmur (Serseme dönmüş) gözlerini.

Bir güldü mü o değerli akıyk (Akik), seyret de bak, yüz binlerce gönlü tutsak eder gider.

Sarhoşluktan baş kaldır, uyan da onun işine-gücüne bak, onun uyanık, yaver bahtını (Gelecekteki olayları kaçınılmaz bir biçimde belirleyen ilahi iradenin yardımını), taliini (İşinin yolunda gittiğini) seyret.

Uçsuz bucaksız, önsüz-sonsuz gönül bahçesine gir de seyret o bahçenin sayısız tatlı meyvelerini.

                           ***    

DİVAN-I KEBİR 3 CİLT MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN

Hazırlayan: Abdulbaki GÖLPINARLI

KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI/1385

                            ***

Neler öğrendik;

1.    Cesur ve yiğit adamların arasına aşağılık niyetlerle yaltaklanan veya kötü davranışta olan kimseleri kendi saflarında savaşacak olsalar bile yaklaştırmamak gerektiğini öğrendik.

2.    Kaba, düşüncesiz kimseleri çocuklarımızın yanına yaklaştırmanın yanlış olduğunu öğrendik.

3.    Kişi ve toplum üzerinde olumsuz etkileri olan kişilerin gözlerinden kaçmanın, gizlenmeye çalışmanın, yalnız kalmanın, onların sözlerinin ve gözlerinin zararlarına karşı kalkan görevi yapacağını öğrendik.

4.    Allah dostlarının ibadetlerini, müracaatlarını yalnız olabileceği yerlerde ve zamanlarda yapmaya çalıştıklarını öğrendik.

5.    Tanrı şarabı içmiş Allah dostlarının Allah’ın korumasında olduklarından serbestçe hareket ettiklerini öğrendik.

6.    Güzellikten, iyilikten fazla söz söylemememiz gerektiğini, dinleyenlerin güzellik ve iyiliği yok etmek için gözümüze pislikleri sıralamaya başlayacaklarını öğrendik.

7.    Başkalarıyla uğraşmak, adam etmek, bir şeyler öğretmek işimiz değilse, kendi işimize gücümüze bakmamız gerektiğini öğrendik.

                            * 

İşte böyle yaren;

İyi gözle kötü gözün karışık olduğundan herkes iyi gözle-kötü gözü ayıramayacağını onun için gizliliğin-yalnızlığın ilk önlem olduğunu öğrendik, anladık.

                           *

RAVLİ